Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud
Idee

Preekschets 'Uw koninkrijk kome'

Pijl naar links Ideeënbank

‘Uw Koninkrijk kome’ is het thema van deze startzondag 2021. Dat thema sluit aan bij het jaarthema ‘Van U is de toekomst’. De woorden zijn afkomstig uit een bewerking van het Onze Vader door Huub Oosterhuis, met als titel ‘Onze Vader verborgen’. 

Onze Vader verborgen
uw naam worde zichtbaar in ons
uw koninkrijk kome op aarde
uw wil geschiede, een wereld
met bomen tot in de hemel, 
waar water schoonheid, en brood
gerechtigheid is, en genade -
waar vrede niet hoeft bevochten
waar troost en vergeving is
en mensen spreken als mensen
waar kinderen helder en jong zijn, 
dieren niet worden gepijnigd 
nooit één mens meer gemarteld, 
niet één mens meer geknecht. 
Doof de hel in ons hoofd
leg uw woord op ons hart
breek het ijzer met handen
breek de macht van het kwaad. 
Van U is de toekomst
kome wat komt. 

Open handen, beginnen met gebed

Op Startzondag beginnen we met een gebed: ‘Uw Koninkrijk kome’. We zien uit naar Gods toekomst, we verlangen en verwachten, we hopen en bidden. Het gebed maakt duidelijk dat de toekomst, ook die van de kerk, niet ‘maakbaar’ is. Er kan zomaar een crisis zijn. We moeten dus niet in de valkuil trappen om nu maar weer ouderwets in een veelheid van activiteiten te schieten.

Juist deze zondag, hopelijk ná corona en dus met meer mensen, is extra feestelijk. We zijn dankbaar voor de mogelijkheid elkaar te zien. We beseffen dat velen het zwaar hebben gehad. In sommige gemeenten waren de verliezen aan corona groot en zijn er extra graven op het kerkhof. Dat maakt het een zondag van vele, gemengde gevoelens. Goed om dan stil te staan bij wat er echt toe doet, niet zomaar over te gaan op de orde van de dag. ‘Uw Koninkrijk kome’: we verlangen naar God zelf.

De nadruk kan dan liggen op de open handen, in plaats van de mouwen opstropen. Tegelijk geldt: het gebed is niet vrijblijvend, het Onze Vader is onderdeel van de Bergrede, en zet ons dus ook in beweging. Biddend aan het werk, en al werkende biddend, dienend aan twee altaren: de liturgie in de kerk én in het dagelijks leven. (Zie ook hoofdstuk 3 van de visienota

Het Onze Vader vinden we in Matteüs 6:9-13 als onderdeel van de Bergrede en in Lucas 11:2-4 als reactie op de vraag van de leerlingen: ‘Leer ons bidden.’ Ook in Matteüs is het Onze Vader een onderdeel van het gebedsonderricht van Jezus. Het laat zien dat wij vaak niet goed weten hoe en wat we moeten bidden, ook als we zijn grootgebracht in de traditie van kerk en geloof. De leerlingen, vrome Joden, zochten het onderwijs van Jezus, geïnspireerd door Zijn voorbeeld. Als hun rabbi gaat Hij hen voor, ook in gebed.  

Overwegingen bij het thema 

  • Uw Koninkrijk kome: wat verwachten we van de toekomst? Er is alle reden tot zorg. We komen uit een grote (corona)crisis of zitten er nog middenin. Er is verdeeldheid in de samenleving, de democratie staat onder spanning. Er is een vluchtelingencrisis en de grote olifant in de kamer is het klimaat. Daarnaast is er de persoonlijke zorg in levens van mensen, vaak ook in samenhang met de ontwikkelingen in de wereld
  • ‘Koninkrijk’ is een vreemd begrip voor veel mensen die niet zijn opgegroeid binnen de kerkelijke wereld. De Bijbel in Gewone Taal vertaalt het met ‘Gods nieuwe wereld’. 
  • Het Koninkrijk staat centraal in de boodschap van Jezus. Als Hij Zijn prediking op aarde begint zegt Hij: ‘De tijd is aangebroken, het Koninkrijk van God is nabij: kom tot inkeer en hecht geloof aan dit goede nieuws.’ (Marcus 1:15) 
  • Koninkrijk verwijst naar God die Koning is. Hoe ziet de wereld eruit als God het voor het zeggen heeft? Jezus laat dat zien in Zijn woorden en daden. Er genezen mensen, treurenden worden getroost, mensen worden opgericht. Gods koningschap doet mensen recht, en ‘gerechtigheid’ is er een essentieel kenmerk van. De Bijbel wantrouwt koningen. Voor je het weet eisen ze van alles van hun onderdanen en misbruiken ze hun macht. De geschiedenis is er vol van. Gods koningschap herinnert alle machthebbers eraan dat macht nooit absoluut is, dat iedere minister ‘dienaar’ is. Dat de koning koning is ‘bij de gratie Gods’. 
  • Christenen leven als het ware in twee werelden: weten van de koninkrijken op aarde en van het Koninkrijk met een hoofdletter. Dat laatste koninkrijk is niet los van de werkelijkheid, iets wat ooit komt misschien, maar het breekt zich al baan - we zijn dus volop betrokken in beide koninkrijken. We dienen God als koning in onze wereld, in onze samenleving. Dat levert best ingewikkelde vragen op. Beide rijken - waar Augustinus al over sprak - lopen door elkaar heen in ons leven, we hebben het onderscheid van de Geest nodig om God als Koning te dienen. (Zie ook vraag en antwoord 123 van de Catechismus, hieronder.) Ons leven als mensen, ons leven als kerk: het kost ook wat. Het gebed nodigt ons uit om scherp te blijven op wat Gods liefde dient en bevordert, om ons teweer te stellen tegen alles wat afbreekt en liefdeloos is. Voor het leven van de gemeente geldt: laten we ontspannen en verwachtingsvol gaan, in het spoor van Jezus Christus die Gods Rijk dichtbij bracht. Dat wordt zichtbaar in kleine en grote gebaren van geloof, hoop en liefde. 
  • Vraag en antwoord 123 uit de Heidelberger Catechismus.
    Vraag 123: Welke is de tweede bede?
    Antwoord: Uw Koninkrijk kome. Dat is: Regeer ons alzo door Uw Woord en Uw Geest, dat wij ons hoe langer hoe meer aan U onderwerpen; bewaar en vermeerder Uw kerk; verstoor de werken des duivels en alle heerschappij welke zich tegen U verheft, mitsgaders alle boze raadslagen die tegen Uw heilig Woord bedacht worden; totdat de volkomenheid van Uws Rijks kome, waarin Gij alles zult zijn in allen.
    De catechismus laat zien dat het gebed landt in een leven van strijd: strijd tegen mezelf, tegen de boze machten, tegen alles wat Gods Woord tegenhoudt.
  • De bede ‘Uw Koninkrijk kome’ richt ons daarom allereerst op God. Dat geldt voor het hele begin van het Onze Vader. We worden herinnerd aan zijn Naam, ‘Ik ben die ik ben, ik zal er zijn’ en we mogen Hem ‘Onze Vader’ noemen. ‘Onze’, want we bidden samen. Juist op Startzondag een belangrijk thema. Het Onze Vader start niet met onze wensen of klachten, maar met de heiliging van Gods Naam. Hij overstijgt ons bidden en ons denken, ons piekeren en al onze gevoelens. 
  • Daarnaast zijn we allemaal op onze eigen plek in het dagelijks leven, in de samenleving, mensen van de Weg. We kunnen voor iedere situatie bidden: ‘Uw Koninkrijk kome.’ Juist ook op die momenten dat we niet meer weten wat te bidden, als alles vast zit en hopeloos is of lijkt. 
  • Op deze Startzondag kan ook de oproep klinken om het jaar niet alleen biddend te beginnen, maar ons bij alles wat we doen te richten op God, en het gebed een plaats te geven. 
  • Daar hoort bij: wat heeft het gebed ‘Uw Koninkrijk kome’ voor invloed op ons leven nu? Handelen we naar dit gebed of spreken we het alleen uit als een wens? Denk bijvoorbeeld aan grote thema’s als het klimaat en de vluchtelingencrisis. Als gemeente zou je daar in het jaar dat komt gezamenlijk over na kunnen denken en stappen zetten. 

Liedsuggesties 

  • Psalm 99
  • Psalm 130 (vers 4) 
  • Psalm 136
  • The Kingdom of God is justice and peace (Taizé)
  • Lied 756 uit Liedboek, Zingen en bidden in huis en kerk ‘Laat komen Heer Uw Rijk’ 
  • Lied 1005 uit Liedboek, Zingen en bidden in huis en kerk, ‘Longing for Light, we wait in darkness’, ‘Zoekend naar licht, hier in het duister’ 
  • Lied 369 t/m 371 uit Liedboek, Zingen en bidden in huis en kerk, verschillende versies van het Onze Vader 
  • Hemelhoog 334, ‘God keert alles om’
  • Hemelhoog 532, ‘Breng de hemel dichterbij’
  • Rend Collective, build your kingdom here of Hemelhoog 669, ‘Bouw Uw Koninkrijk’
  • Zangen van Zoeken en Zien 303 - Onze Vader verborgen

Collecte

In september staan er volgens het collecterooster van de Protestantse Kerk/Kerk in Actie collectes voor projecten in Ghana, Syrië en Israël/Palestina centraal. Aan de projectleiders ter plaatse is gevraagd om een vlog te maken over wat de zin 'U koninkrijk kome' voor hen betekent. Voor de mensen in Syrië is het door de moeilijke omstandigheden niet mogelijk om een vlog aan te leveren. Vanuit Ghana en Israël/Palestina is er wel een vlog aangeleverd. Wellicht goed om te vertonen tijdens de collecte.

 

Bekijk ook

Gerelateerde ideeën