Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud

Ouderling 2.0: naar een nieuwe ambtsbeleving

Voor veel gemeenten blijft het ingewikkeld om voldoende ambtsdragers te vinden, met name als het gaat om ouderlingen. Ds. Peter Verbaan - tot september 2020 predikant van de Oude Kerk in Ermelo - inventariseerde in zijn gemeente praktische en principiële bezwaren en concludeerde: we moeten toe naar een nieuwe ambtsbeleving.

Aan het begin van het nieuwe kalenderjaar worden in veel kerken nieuwe ambtsdragers bevestigd. Maar hoeveel nieuwe ouderlingen – die geen kerkrentmeester zijn – komen er in uw gemeente bij?

Blijvende vacatures

Vanuit heel het land en vanuit alle modaliteiten hoor je dat er ook na een intensieve zoektocht naar nieuwe ambtsdragers blijvende vacatures zijn, met name als het gaat om ouderlingen. Natuurlijk, er zijn plekken waar men een voltallige kerkenraad heeft, maar vanzelfsprekend is dat niet. Op sommige plekken zie je dat alleen vrouwen ouderling worden - waar mannen, als ze zich al geroepen weten, zich nog uitsluitend herkennen in een kerkrentmeester of een diaken. Ook zie je dat kerkenraden met langer openstaande vacatures op sommige plekken creatief worden: men spreekt van een pastoraatsteam, meer leeftijdsgericht in plaats van wijkgericht pastoraat, van de inzet van pastoraal medewerkers en/of wijkbezoek(st)ers – en wat is het winst wanneer veel mensen een stukje van de opdracht aan de hele gemeente om naar elkaar om te zien willen meedragen. Maar toch: ook in dit opzicht wordt duidelijk dat de kerk in deze tijd verandert en aan verandering onderhevig is. 

Principiële en praktische bezwaren

Wat wil je ook, in een samenleving waar man en vrouw vaak allebei werken, er voor kinderen al weinig tijd van ouders beschikbaar is, veel mensen bovendien later met pensioen gaan, velen best iets willen doen maar zeker geen taak voor vier jaar die ook nog eens niet helemaal in een profiel vast te leggen is, veel mensen al jong hebben geleerd dat sporten, grenzen trekken, nee zeggen en ontspannen noodzakelijk zijn om het gewone leven vol te houden, een tijd waarin … vult u zelf maar aan en in. 

In de kerkenraad van de Oude Kerk hebben we een tijd geleden met de bestaande ambts- en taakdragers de praktische en meer principiële bezwaren om ambtsdrager te worden geïnventariseerd. Daarvoor nodigden we een grote groep potentiële ambtsdragers uit, en luisterden naar hun kritische vragen bij kerk en ambt. We kwamen op het volgende lijstje: 

  • Tijd: het past niet in ons drukke bestaan/hoeveel zondagen vraagt dat van ons…?;
  • Weerstand tegen specifieke onderdelen: ik zie op tegen het mensen bezoeken/tegen al dat vergaderen/tegen het vooraan in de kerk staan/tegen het bidden in de consistorie;
  • Twijfel aan zichzelf: wie ben ik dat ik dat doen kan/ik heb te weinig kennis/ik ben niet zo’n gelovig mens;
  • Beeldvorming: ik - ouderling?.

Herbezinning op kerk en ambt

Al deze valide argumenten van betrokken gemeenteleden brachten een boeiend gesprek in de kerkenraad op gang. We betrokken bij ons gesprek ook de nota Kerk 2025. Die wil immers back to the basics en heeft als uitgangspunt (blz. 3): Waar moeten we ons op concentreren? Wat moeten we loslaten en wat vooral wél doen? Wat is nú nodig? Het gaat om een eenvoudige agenda. Geen stapels opdrachten. Maar wel: waar komt het nu op aan? Je zou het een herbezinning op kerk én ambt kunnen noemen. 

We benoemden een aantal minnen en plussen van het ambt, bij elkaar een heel lijstje. Een aantal 'minnen': 

  • Ik doe te weinig en daar voel ik mij schuldig over;
  • Soms heb ik nog het oude beeld van ouderling X op mijn netvlies, en daar beantwoord ik niet aan;
  • De kerk lijdt aan gebrek aan daadkracht;
  • De samenwerkingen met andere wijken en kerken is te gering;
  • We komen bij allerlei mensen niet binnen;
  • Echt innoveren in de kerk is moeilijk;
  • Het ambt heeft iets eenzaams, soms ben je bezig met dingen die je partner anders of niet beleeft.

Tegenover die minnen – en natuurlijk zijn er meer – werden er ook allerlei 'plussen' genoemd: 

  • Het ambt geeft energie;
  • Het ambt helpt bij mijn eigen geloofsopbouw, ik kom vaker in de kerk en het doet me meer; 
  • Ik word enthousiast van al die gesprekken, zowel met ouderen als met jongeren; 
  • Contacten met ambtsdragers uit andere wijken zijn mooie 'spiegelmomenten';
  • Het ambt helpt om echt iets te doen voor mensen – gemeentemaaltijden, voedselbank, schuldhulpmaatje, hulpdienst, maar ook een telefoontje, kaartje. En je krijgt dat ook terug als je zelf ziek bent, gemeente-zijn is echt meer dan een mooi woord ...

Naar een nieuwe ambtsbeleving

Voorzichtig formuleerden we na dit gesprek een aantal aandachtspunten. Ten eerste: we moeten leren het ambt 'ontspannen' te dragen. Zwaarwichtigheid ligt op de loer, in een kerk die gewoon is grote woorden in de mond te nemen – en die ook onderhevig aan krimp is en 'zwaar van tuigage' (A.J. Plaisier). Durven we ambtsdrager te zijn in een tijd van krimp, zonder kramp? Met wel onverminderd geloof in de Heer en in de toekomst van Zijn Kerk op aarde? Durven we te blijven zeggen: niet alles wat moet, moet? Durven we te geloven dat het ambt betekent: God roept juist mij, kwetsbaar, beperkt beschikbaar mens in zijn dienst, in de kerk die niet van gisteren is, maar van vandaag? 

Ten tweede: kunnen we elkaar te helpen om als ambtsdrager - en in het bijzonder als ouderling - niet aan al te hoge verwachtingen te hoeven voldoen? Kunnen we als gemeenteleden begrijpen dat ouderlingen vandaag anders werken dan toen we misschien zelf, jaren geleden, ouderling waren? Durven we, omdat de K/kerk ons ter harte gaat, ook los te laten wat 'altijd zo was'? En durven we als ouderling te vragen: ik maak tijd voor u – maar mag ik ook van u, waarde broeder of zuster, of van een van uw kinderen, verwachten dat u mij bericht als er iets speelt?

Komende zondagen zullen er weer op allerlei plekken nieuwe ambts- en taakdragers bevestigd worden. Wat een zegen is het, te weten dat de Geest van God aan mensen gegeven wordt bij de uitoefening van hun ambt, ook in 2021!

Dit artikel is een bewerking van een artikel van ds. Peter Verbaan dat eerder verscheen in het magazine Credo/Confessioneel. 

Was deze informatie zinvol?
We hebben uw feedback ontvangen, dankuwel!

Om deze pagina verder te verbeteren zijn wij benieuwd waarom u deze pagina wel of niet zinvol vond. U kunt ons helpen door de onderstaande vragen in te vullen.

Mogen we uw contactgegevens voor eventuele verdere vragen? (niet verplicht)