Diaconaat is de dienst van barmhartigheid en gerechtigheid. In het diaconaat is de kerk solidair met wie lijden in de wereld en geeft zij vorm aan de verwachting van het Rijk van God voor deze wereld. Maar binnen het diaconaat vervult niet iedereen dezelfde rol. Net zoals in een symfonie verschillende instrumenten hun unieke bijdrage leveren, zo heeft elke diaken zijn eigen sterke punten en talenten die ten dienste staan van het gemeenschappelijke doel.
De vier basistypen diakenen
Binnen een diaconie zijn verschillende taken te verdelen. De rollen die eigenlijk iedere diaconie nodig heeft, kunnen worden beschreven in vier hoofdtypen. Het is zinvol om te onderzoeken welke rol het beste bij je past, al is het goed mogelijk dat je jezelf in meerdere rollen (deels) herkent.
De Bruggenbouwer
De diaken als bemiddelaar en bruggenbouwer, die goed kan netwerken en mensen met elkaar in contact brengt. Deze diaken excelleert in het leggen van verbindingen tussen mensen die elkaar kunnen helpen of versterken.
Herken je jezelf hierin?
- Je maakt graag kennis met nieuwe mensen
- Je hebt een groot netwerk of bouwt dit gemakkelijk uit
- Je denkt vaak na over hoe je mensen met elkaar in contact kunt brengen
- Als bepaalde mensen weinig of geen contact hebben, zie je mogelijkheden om hen met elkaar te verbinden
De Helper
De diaken die het liefst op bezoek gaat bij mensen en daar zijn handen uit de mouwen steekt. Dit is de praktisch ingestelde diaken die van aanpakken houdt.
Herken je jezelf hierin?
- Je bent praktisch ingesteld
- Je handen jeuken als er praktische nood wordt besproken in de diaconievergadering
- Je klust graag met en voor anderen
- Directe, concrete hulp verlenen geeft je voldoening
De Aanjager
De diaken die ervan houdt om nieuwe ideeën uit te werken en anderen te motiveren en inspireren. Deze diaken is de motor van vernieuwing binnen de diaconie.
Herken je jezelf hierin?
- Je ziet snel kansen
- Een probleem is voor jou een uitdaging
- Je ontwikkelt graag nieuwe initiatieven
- Je ziet het als jouw verantwoordelijkheid om anderen te stimuleren en motiveren
- Je bruis van de ideeën
De Aanklager
De diaken die misstanden signaleert, oorzaken benoemt en problemen aankaart bij degene die daarvoor verantwoordelijk is. Als diaconie signaleer je misstanden, benoem je eventuele oorzaken en kaart je problemen aan bij wie daarvoor verantwoordelijk zijn. Zo ben je een pleitbezorger en stemversterker voor mensen wiens stem niet wordt gehoord.
Herken je jezelf hierin?
- Je bent kritisch
- Je wordt boos over onrecht
- Je zoekt naar de oorzaken van problemen
- Je kaart problemen aan bij degene die daarvoor verantwoordelijk is
- Je ziet het als jouw taak om mensen te wijzen op hun verantwoordelijkheid
Aanvullende diaconale rollen
Naast deze vier basistypen kennen we binnen het diaconaat nog andere belangrijke rollen die de werking van een diaconie versterken:
De Gastheer/Gastvrouw
Het taalveld diakonia, - dienen - had in de oudheid een heel andere sociale klank dan vandaag. 'Dienen' wordt in de antieke wereld gebruikt voor alle activiteiten die passen bij goed gastheer- en gastvrouwschap. De gastheer of gastvrouw binnen het diaconaat zorgt ervoor dat mensen zich welkom voelen, creëert een veilige omgeving en opent deuren voor ontmoeting en verbinding.
De Bondgenoot
De bondgenoot staat naast mensen die hulp nodig hebben. Deze diaken maakt zich sterk voor de belangen van kwetsbare groepen en staat hen bij in moeilijke situaties. De bondgenoot gelooft in mensen en hun mogelijkheden, ook wanneer zij dat zelf niet meer doen.
De Netwerker
Vergelijkbaar met de bruggenbouwer, maar meer gericht op het strategisch opbouwen en onderhouden van netwerken. De netwerker zorgt voor verbindingen tussen organisaties, instanties en groepen die samen meer kunnen bereiken dan alleen.
De Initiatiefnemer
Als ervaringsdeskundige kun je verschillende rollen vervullen, zoals ondersteuner, beleidsbeinvloeder, deskundigheidsbevorderaar, onderzoeker of initiatiefnemer van vernieuwing. De initiatiefnemer ziet mogelijkheden waar anderen problemen zien. Deze diaken durft nieuwe wegen in te slaan en experimenteert met vernieuwende vormen van diaconale zorg.
De Signaleerder
De signaleerder heeft een goed oog voor wat er speelt in de samenleving en de gemeente. Deze diaken merkt trends op, ziet nieuwe behoeften ontstaan en signaleert tijdig waar hulp nodig is. De signaleerder fungeert als de ogen en oren van de diaconie.
Samenwerking maakt sterk
Het is belangrijk te beseffen dat deze rollen elkaar aanvullen en versterken. Diaconaat, is dat iets wat gemeenteleden kunnen uitbesteden aan diakenen of zijn ze zelf ook geroepen om de handen uit de mouwen te steken? Een effectieve diaconie heeft diakenen nodig die verschillende rollen vervullen en goed samenwerken. De ene diaken signaleert een probleem, de andere bedenkt een oplossing, een derde bouwt de benodigde bruggen en weer een ander pakt praktisch aan.
Door bewust te kijken naar de verschillende talenten binnen je diaconie en deze optimaal in te zetten, wordt het diaconale werk niet alleen effectiever, maar ook bevredigender voor de betrokkenen. Welke rol past het beste bij jou? En hoe kun jij, samen met anderen, vormgeven aan de opdracht van Jezus dienstbaar te zijn en om te zien naar de menselijke noden, veraf en dichtbij?
