Welkom
Heet iedereen welkom op een voor jullie kerkenraad vertrouwde wijze.
Starter
Een tekst waarover eerst een kort gesprek gevoerd kan worden:
‘Er zijn nogal wat mensen die zich bij Pinksteren niet veel kunnen voorstellen. Ze vinden Pinksteren ongrijpbaar en vaag. Een beetje zweverig en geheimzinnig ook. Weinig concreet in ieder geval. Kerstfeest, dat is duidelijk. Dan wordt ons verteld over een kribbe en een stal. Dan wordt verkondigd dat Christus geboren is. Met Goede Vrijdag horen we over het kruis van Golgotha en klinken de woorden ‘Het is volbracht’. Met Pasen is er het lege graf in de hof van Jozef van Arimathea, als teken dat de Gekruisigde verrezen is. Maar Pinksteren ... Wat moet je daarmee?’ (ds. D.M. van der Linde, Handelingen I-XII, pag. 25)
- Herken je dat sommige mensen Pinksteren vaag vinden?
- Op welke manier vier je zelf het pinksterfeest?
- Wat mag er op het pinksterfeest niet ontbreken?
Verdieping
Handelingen 2 vertelt het gebeuren van de uitstorting van de heilige Geest op Pinksteren. Joden en proselieten (mensen van niet-Joodse afkomst die zich bij het jodendom hebben aangesloten en als een echte jood worden beschouwd) zijn ter gelegenheid van Sjavoeot (Hebreeuws voor ‘weken, doorgaans vertaald met Wekenfeest) uit alle delen van het land en van de toenmaals bekende wereld naar Jeruzalem gekomen.
Een belangrijk woordmotief in Lucas’ beschrijving van het pinksterfeest is het begrip ‘vervullen’. Deze vervulling betreft allereerst de tijd. De dag van het pinksterfeest wordt vervuld. Deze vermelding refereert aan de zogeheten Omertelling, die de dagen aftelt tussen Pesach en Sjavoeot. In Deuteronomium staat het gebod om op de tweede dag van Pesach – de dag na het brengen van het gersteoffer – zeven weken af te tellen tot aan Pinksteren (Deuteronomium 16:9-11). Vandaar de naam Wekenfeest. Dagelijks wordt in deze weken door religieuze joden dezelfde spreuk gezegd. Als voorbeeld: ‘Vandaag zijn het 25 dagen, dat is drie weken en vier dagen van de Omer.’ Hoezeer het dagelijkse tellen doortrokken is van verwachting blijkt uit de Beracha, de zegenspreuk die na iedere telling wordt uitgesproken. Vervolgens wordt Psalm 67 gezongen, het lied dat God dankt voor de oogst. Als je het opschrift van deze psalm niet meerekent, bevat het lied precies 49 (7x7!) woorden.
Vervuld
Pesach is voorbode van Pinksteren. En het Wekenfeest vormt als het ware de afronding en de bekroning van Pasen. Al tellend ziet men uit naar de grote oogst die aanstaande is. Als de 50e dag aangebroken is – Pinksteren komt van pentècostè dat 50e betekent – is de telling voltooid, dan is de dag van het Pinksterfeest vervuld. Mooi is daarom de vertaling die J. van Eck van vers 1 biedt in zijn commentaar op Handelingen: Toen de vijftig dagen vol waren…
Het is eigenlijk jammer dat de NBV21 heeft: ‘Toen de dag van het Pinksterfeest aanbrak ...’ Dat maakt nogal verschil. Het woord ‘vervullen’ is weggevallen en juist dat woord is zoals gezegd een kernwoord in dit hoofdstuk. Eerst horen we dat de tijd (50e dag) werd vervuld, daarna wordt hetzelfde gezegd van de plaats (huis) waar de leerlingen van Jezus zich ophouden en ten slotte wordt vermeld dat de mensen werden vervuld.
Op de adem van het jaar
De eerste twee keer gaat het om verwijzingen naar de categorieën waarmee we onze bestaanservaring ervaren en ordenen; tijd en ruimte vormen immers de coördinaten waarbinnen zich ons leven afspeelt. De derde keer dat er van ‘vervullen’ gesproken wordt, gaat het over wat er met de mensen zelf gebeurt. Die volgorde is niet toevallig. In de vervulling met de heilige Geest worden we niet uit ons bestaan weggehaald, als een vorm van gnostiek, maar als mensen van vlees en bloed aangeraakt. Dat dit op de 50e dag gebeurt geeft aan dat de Geest ons doet leven op ‘de adem van het jaar’, in het ritme van de feesten van Israël.
Verwerking
Lees Handelingen 2:1-11.
- Helpt het begrip ‘vervulling’ (van tijd, ruimte en mens) je om Pinksteren concreter en minder ‘vaag’ te maken?
- Waar ervaren we als kerkenraad vervulling in het gemeenteleven, en waar juist leegte of behoefte aan nieuwe geestkracht?
- Vind je dat er in onze gemeente voldoende recht gedaan wordt aan de onverbrekelijke relatie tussen Joods Sjavoeot en christelijk Pinksteren? Welke suggesties zouden aangereikt kunnen worden?
Gebed / Lied
Lees of zing Lied 672:1, 2, 6 en 7 uit het Liedboek, zingen en bidden in huis en kerk: ‘Kom laat ons deze dag’ of kijk naar de uitvoering in de pinksterviering op NPO2.
