Een melding over seksueel misbruik door een predikant, pastor, ouderling of vrijwilliger komt hard aan. Tegelijk vraagt zo'n melding meteen om handelen. Wat er moet gebeuren is één vraag. Wat beter achterwege blijft, is minstens zo belangrijk.
Bel gerust met SMPR voordat je iets besluit. Ook als de melding vaag is, of als het gaat om een gerucht, of als je twijfelt of dit wel bij SMPR hoort. Advies vragen verplicht tot niets en kan zonder namen te noemen.
Begin bij het protocol van je eigen kerkgenootschap
SMPR behandelt zelf geen meldingen en doet geen uitspraak over klachten. Dat doen de aangesloten kerken. Elk kerkgenootschap heeft eigen kerkelijke regels, een eigen klachtenprocedure en een eigen protocol. Volg het protocol van het kerkgenootschap waaraan degene over wie de melding gaat verbonden is.
- Apostolisch Genootschap
- Bond van Vrije Evangelische Gemeenten in Nederland
- Doopsgezinde Broederschap
- Evangelische Broedergemeente Nederland
- Oud-Katholieke Kerk van Nederland
- Protestantse Kerk in Nederland
- Remonstrantse Broederschap
- Zevende-dags Adventisten
Wat SMPR voor een kerkenraad kan doen
Advies bij de eerste stappen. Een telefoongesprek met de coördinator helpt om te bepalen wat er nu aan de orde is en wat kan wachten.
Een gemeentebegeleider. Wanneer een gemeente of parochie te maken krijgt met een melding of klacht, kan SMPR een gemeentebegeleider inschakelen. Die is deskundig in processen binnen groepen en organisaties en kent de gevolgen van misbruik voor een gemeente. De gemeentebegeleider heeft geen band met de gemeente zelf. Hij of zij brengt in kaart wie de betrokken partijen zijn, helpt bij het vormen van een stuurgroep, geeft uitleg over de mechanismen die spelen en bewaakt of verhoudingen en verantwoordelijkheden helder blijven. Hoe vroeger dit gebeurt, hoe meer het oplevert.
Een vertrouwenspersoon voor degene die zich meldde. De kerkenraad kan die persoon doorverwijzen naar het Meldpunt. De vertrouwenspersoon begeleidt bij het verwerken, bij de afweging om wel of geen klacht in te dienen en tijdens een eventuele procedure. Daar zijn geen kosten aan verbonden. SMPR heeft ook vertrouwenspersonen die zijn opgeleid om minderjarigen en hun ouders te begeleiden.
De eerste loyaliteit van SMPR ligt bij degene die het misbruik heeft meegemaakt. Van daaruit krijgt de zorg voor alle andere betrokkenen vorm.
Melding of klacht
Een melding is een mededeling. Degene die meldt verwacht daar op dat moment nog geen actie op. Een klacht is een formele handeling waarop een kerkrechtelijk traject volgt. Dat onderscheid bepaalt wat er van de kerkenraad wordt verwacht, dus maak het meteen helder.
Aandachtspunten
Wat helpt:
- Een beschuldiging is een beschuldiging, geen vaststaand feit. Houd tegelijk rekening met de mogelijkheid dat het meest onwaarschijnlijke verhaal waar is.
- Doe als kerkenraad niet aan waarheidsvinding. Daar is de kerkenraad niet toe bevoegd.
- Verwijs degene die zich meldt door naar het Meldpunt SMPR.
- Zorg dat verschillende betrokkenen door verschillende mensen worden begeleid, en dat die begeleiders onderling contact houden.
- Geef op het juiste moment informatie aan de gemeente: kort, zakelijk en feitelijk.
- Gaat het om een minderjarige en is er sprake van actueel misbruik, neem dan direct contact op met Veilig Thuis of de politie.
- Zeg het als iets je niet lukt, en verwijs door. Dat is vaak het meest professionele wat je kunt doen.
Wat schaadt:
- Het verhaal kleiner maken dan het is, of misbruik benoemen als overspel.
- Bemiddelen voordat duidelijk is wat er speelt.
- Aandringen op een klacht om de veiligheid in de gemeente te herstellen of om andere slachtoffers te voorkomen, terwijl degene die meldde daar nog niet aan toe is.
- Oproepen tot vergeving zolang er geen erkenning of berouw is, of voordat het aangedane verwerkt is.
- Degene die het misbruik heeft meegemaakt verantwoordelijk maken voor de rust in de gemeente.
- Als collega van de beschuldigde de melder pastoraal begeleiden.
- Te weinig informatie geven uit angst voor de gevolgen. Dat leidt tot geruchten. Te veel informatie geven hoeft ook niet: de gemeente heeft de details niet nodig.
Iedereen is betrokkene
Bij misbruik in een pastorale relatie is de gemeente als geheel beschadigd, op een andere manier dan degene die het is aangedaan. Er zijn vanaf het begin verschillende betrokkenen met verschillende belangen: de benadeelde en de beschuldigde, hun gezinnen, de gemeente en de kerkenraad zelf. De kerkenraad wil de rust herstellen, en verliest daarbij soms de belangen van de benadeelde uit het oog. Dat leidt tot uitsluiting, waarmee de schade groeit in plaats van afneemt. Een gemeentebegeleider houdt daar zicht op.