De basis van het kerkelijk leven is de gemeenschap rond Woord en tafel. Van daaruit kunnen gelovigen geïnspireerd en gesterkt het dagelijks leven in. Via de dienstverleningslijn ‘Werken aan de basis’ ondersteunen we gemeenten bij het goed houden van dit fundament.
Vieringen vormen een van de kernmomenten van het gemeenteleven. Vanuit de dienstenorganisatie delen we kennis over vormen in de liturgie, om de beleving van vieringen te verdiepen. Op dit vlak is veel ontwikkeld in 2025. In de nieuwsbrief staan artikelen over de zondagse liturgie: van ‘hoe begint de dienst’ tot informatie over de betekenis van de kaarsen.
De Dienstboeken van de kerk zijn online gezet in een toegankelijke omgeving. Werkers in de kerk vinden hier allerlei informatie, van consistoriegebeden en leesroosters tot een structuur voor een viering. We introduceerden ook een jaarplanning voor kerkenraden, met daarin wat verplicht is volgens de kerkorde, wat goed is om te doen, en hoe de dienstenorganisatie daarbij kan ondersteunen.
Thematisch jaar
Elk seizoen is er een jaarthema dat plaatselijke gemeenten kunnen gebruiken als rode draad door het kerkelijk jaar. Vanaf september 2025 was dit ‘Kijk! Laat je verrassen door het werk van Gods Geest’. Het jaarthema daagt uit om bewust aandacht te schenken aan de onverwachte manieren waarop de Geest zich manifesteert. Vooral de bijbelquiz en het gespreksmateriaal bij het jaarthema worden elk seizoen veel gebruikt.
Jong in de kerk
Er is in christelijk Nederland al veel jeugdwerkmateriaal beschikbaar. Uit onderzoek blijkt dat gemeenten daar graag gebruik van maken. De markt lijkt verzadigd, en het is dus niet zo zinvol dat de dienstenorganisatie hier nog methoden aan toevoegt. Om die reden hebben we gewerkt aan een totaaloverzicht per leeftijdsgroep, zodat gemeenten snel kunnen vinden wat bij hen past. Verder blijven we de spellen Sirkelslag, PaasChallenge en KerstChallenge aanbieden. In 2025 is een heldere educatieve lijn aangebracht tussen deze drie. Daardoor kunnen tienerclubs elke maand een avond organiseren met de spellen als hoogtepunt.
Klinkende muziek
In bijna alle kerkelijke vieringen klinkt muziek. Het lijkt vanzelfsprekend, maar de muziektraditie staat onder druk door een tekort aan menskracht en kennis. Reden voor de dienstenorganisatie om amateur- en professionele kerkmusici actiever te steunen met de Praktijkcursus Amateur Kerkmusicus. In september 2025 deelden tientallen musici hun kennis tijdens de meerdaagse Europese conferentie voor protestantse kerkmuziek in Utrecht. Tijdens deze conferentie werd de inspiratiedag ‘Muziek in de kerk’ gehouden, waar zo’n 300 bezoekers op afkwamen.
Steun voor werkers in de kerk
Kerkelijke professionals en vrijwilligers zijn de steunpilaren onder een gezonde geloofsgemeenschap. Met een breed trainingsaanbod ondersteunen we hen in hun werk. In 2025 is een training over het pastorale gesprek toegevoegd, de training voor beroepingscommissies vernieuwd en een training ontwikkeld in stervensbegeleiding door gemeenteleden, die in 2026 beschikbaar komt. Voor de permanente educatie van predikanten en kerkelijk werkers is onder meer de cursus Vitale roeping opgezet, die supervisie en spirituele herbronning voor pastores biedt.
Veel predikanten en kerkelijk werkers ervaren een forse werkdruk. Daarom blijven we werken aan het voorkomen van uitval. Het volgen van deskundige begeleiding, zoals coaching of supervisie, is in 2025 actief gestimuleerd. In zo’n begeleidingstraject is ook ruimte voor vragen rond life events, zoals veranderingen in de gezinssituatie of het verlies van een partner. Er is een start gemaakt met de ontwikkeling van integraal verzuimbeleid: van preventie en begeleiding bij ziekte tot re-integratie.
Verder hebben we ambtelijke colleges geholpen door mee te denken bij de werving: wat zoekt men in een nieuwe kandidaat? We ondersteunden de procedures administratief en zetten onze kanalen in voor werving.
Predikantentekort
Met de groei van het predikantentekort vragen steeds meer lokale gemeenten om steun bij het invullen van vacatures. Via het mobiliteitsbureau helpen we hen bij het vinden van een voorganger. Zo gaven we in 2025 honderden adviezen aan gemeenten over mogelijke kandidaten en hadden we veelvuldig contact met beroepingscommissies en classes.
Tegelijk zetten we in op ontwikkeling en bevordering van de arbeidsmobiliteit van de beroepsgroep, bijvoorbeeld door loopbaangesprekken voor meer dan honderd predikanten en proponenten. We stimuleerden ook jongeren en ‘late roepingers’ om theologie te gaan studeren met hulp van het studiefonds.
Van de mobiliteitspool werd weer volop gebruikgemaakt. Vanuit de pool waren interim-predikanten actief bij het begeleiden van gemeenten in veranderprocessen. Ook werkten in 2025 meer ambulant predikanten als waarnemer bij langdurig vacante gemeenten.
Online en offline contact
In 2025 is protestantsekerk.nl doorontwikkeld tot kennis- en dienstverleningsplatform voor kerken, ambtsdragers en andere betrokkenen. Er zijn nieuwe online modules over pionieren gepubliceerd en de hele kerkorde is online beschikbaar. Op basis van het zoekgedrag hebben we besloten om consistoriegebeden op de website te plaatsen, inmiddels een van de meest bezochte onderdelen.
Verder is kerkinactie.nl opgeschoond en is de basisnavigatie vernieuwd. We onderzochten ook hoe we diakenen beter kunnen bereiken. protestantsekerk.nl en de e-nieuwsbrief spelen daarin een sleutelrol, omdat het bereik groot is.
Via het magazine Petrus, de Petrus-nieuwsbrief en het tv-programma ‘Petrus in het land’ is de afgelopen jaren een band opgebouwd met kerkleden in het hele land. In 2025 werden website en nieuwsbrief vernieuwd en maakten we meer video’s, waardoor het aantal volgers op Instagram groeide.
Archief op orde
Voor een goed beeld van de kerkelijke geschiedenis is het belangrijk dat de archieven van de Protestantse Kerk op orde zijn. Een archiefmedewerker werkt samen met de classes aan het harmoniseren en inzichtelijk maken van de classisarchieven. Tijdens dat proces zijn veel verdwenen classisarchieven weer boven water gekomen. Verder zijn we in 2025 gestart met een onderzoek naar een plek om ons digitale archief veilig te bewaren.
In cijfers
- De nieuwe jaarplanning werd 19.732 maal bekeken
- Er kwamen zo’n 1.500 aanvragen voor het gespreksmateriaal bij het jaarthema en zo’n 1.000 voor de bijbelquiz
- 35 deelnemers uit 15 landen volgden de conferentie over protestantse kerkmuziek in Utrecht
- protestantsekerk.nl ontwikkelde zich tot kennisplatform: 9% meer paginaweergaven en 4% meer actieve gebruikers
- Petrus telt 72.500 nieuwsbriefabonnees en groeide van 2000 naar 8000 volgers op Instagram
- We gaven 301 adviezen aan vacante gemeenten over mogelijke kandidaten
- 19 studenten ontvingen een beurs uit het fonds voor zij-instromers
- Op 140 plekken gingen professionals via de mobiliteitspool aan het werk, een stijging van 7,6%