Geleefd Geloof: een praktijkonderzoek naar kerk‑zijn in een superdiverse wijk 

STEK is een kerkelijke organisatie die zich met zo’n 700 vrijwilligers en 50 beroepskrachten inzet voor mensen in kwetsbare situaties in Den Haag. In Bouwlust-Vrederust vormt het buurt‑ en kerkhuis Shalom het kloppend hart van deze inzet. Wat ooit begon met een kleine voedselbank, een naaigroep en enkele moestuintjes, is uitgegroeid tot een levendige gemeenschap met circa negentig vrijwilligers. 

Diaconaal opbouwwerker Heleen Joziasse werkt sinds 2020 bij Shalom. Vanaf 2025 combineert zij haar praktijkwerk met een vijfjarig postdoctoraal onderzoek naar het ‘geleefd geloof’ in Bouwlust, een superdiverse wijk. “Ik doe dit onderzoek niet vanaf een afstand”, zegt zij, “maar met mijn voeten in de klei van het dagelijks leven hier.” 

Ontmoetingsplek vol diversiteit 

Shalom weerspiegelt de wijk: ongeveer de helft van de vrijwilligers is christen, afkomstig uit verschillende kerken en met uiteenlopende culturele achtergronden. Ongeveer 40 procent van de bezoekers is islamitisch. “Je komt hier letterlijk de hele wereld tegen”, aldus Joziasse. 

Voor veel mensen voelt Shalom als een thuis. Bezoekers spreken over ‘mijn tweede huis’, ‘mijn familie’ of zelfs ‘de kerk’ – ook als zij zichzelf geen christen noemen. Een islamitische vrijwilliger verwoordde het treffend: “Ga naar de kerk, daar word je geholpen.” Tegelijkertijd ervaren sommige kerkleden pijn en onzekerheid over het kleiner worden van traditionele gemeenten en zoeken zij naar nieuwe vormen van verbondenheid. 

Onderzoek dicht op de praktijk 

De centrale vraag in Geleefd Geloof is welke thema’s zichtbaar worden in het geloof dat mensen daadwerkelijk leven, en hoe dit kan uitmonden in een ‘geleefde theologie’ en ‘geleefde ecclesiologie’ van Bouwlust. Joziasse richt zich bewust niet op wat mensen missen, maar op wat zij meebrengen: levenservaring, talenten en zingeving. De nadruk ligt op verhalen. In interviews, informele gesprekken en groepsbijeenkomsten komen thema’s als hoop, rouw, solidariteit en waardigheid naar voren. Deze verhalen krijgen ruimte in workshops, vieringen en interreligieuze ontmoetingen. “Het zijn soms kleine momenten”, zegt Joziasse, “maar samen laten ze zien hoe mensen betekenis geven aan hun leven.” 

Wat is kerk vandaag? 

Het onderzoek raakt aan een fundamentele vraag: wie of wat is ‘de kerk’ in een superdiverse wijk? Mensen die wekelijks deelnemen aan activiteiten voelen zich sterk verbonden, ook zonder formeel lidmaatschap. “Kerk‑zijn is geen vaste vorm meer”, stelt Joziasse. “Het is iets wat je telkens opnieuw doet, hier en nu.” Internationale theologen herkennen dit beeld: waar zorg, verbondenheid en hoop zichtbaar worden, gebeurt kerk. Vrijwilligers spreken over ‘energie’ en ‘magie’ bij Shalom. Voor Joziasse zijn dat andere woorden voor de Geest die mensen in beweging zet. 

Leren luisteren 

Met Geleefd Geloof sluit STEK nauw aan bij de missie van fonds Kerk en Wereld: kerk en samenleving met elkaar verbinden. Het project biedt ruimte om te luisteren, te leren en samen met bewoners nieuwe vormen van kerk‑zijn te ontdekken, midden in het alledaagse leven van Bouwlust.