Wat betekent het dat de kerk eeuwenlang een actieve rol heeft gespeeld in de slavernij? En hoe kom je als gemeenschap, kerkelijk en niet-kerkelijk, tot echte bewustwording en herstel? Die vragen staan centraal in het project Pilot Free Your Mind van Stichting Comité 30 juni-1 juli Gouda, mogelijk gemaakt met steun van Fonds Kerk en Wereld.
De stichting werd opgericht door Yanice (voorzitter), Lucia Belfor en Iwan Hoogvliet, met als droom om projecten te organiseren die bewustwording op gang brengen én waarbij een helingsproces ontstaat voor iedereen die dit thema aangaat. Dit najaar organiseert de stichting een reeks bijeenkomsten in Zeeland, Overijssel en Friesland.
Vier bijeenkomsten, van wortels tot beleid
Het programma bestaat uit vier samenhangende bijeenkomsten, elk opgebouwd rond een spreker, een interactief gespreksdeel en een optreden van een spoken word-artist. Door zo’n creatief element toe te voegen, blijft de boodschap niet alleen in je hoofd, maar bereikt het ook je hart.
De eerste bijeenkomst duikt in de historische wortels van ongelijkheid. Janneke Stegeman verzorgt een lezing over haar boek Uitverkoren: Hoe Nederland aan zijn zelfbeeld komt, dat beschrijft wie de architecten waren van racisme en hiërarchie. "Als je die wortels kent, begrijp je ook waarom bepaalde patronen anno 2026 nog steeds bestaan," aldus Yanice.
De tweede bijeenkomst gaat over de invloed van racisme op spiritualiteit en geloof. Hoe heeft het opgroeien met een witte Jezus en witte engelen doorgewerkt op de beleving van het eigen zwart-zijn, en welke sporen heeft dat nagelaten in de zwarte gemeenschap?
In de derde bijeenkomst verschuift de focus naar gedrag en handelingsperspectief. Met film en teksten worden deelnemers uitgedaagd te reflecteren op hun eigen handelen: welke kleine stappen zijn er mogelijk richting een rechtvaardiger leven?
De vierde en laatste bijeenkomst is gericht op beleid en dialoog. Vertegenwoordigers van kerkelijke en niet-kerkelijke gemeenschappen gaan met elkaar in gesprek: wat is er verloren gegaan, en hoe kunnen we samen het herstelproces ingaan? "Het blijft een urgent thema," zegt Yanice. "Zelfs de Paus heeft onlangs zijn excuses aangeboden."
Kennis die ruimte nodig heeft
Een van de uitgangspunten van het project is dat bewustwording tijd kost. Eerdere losse bijeenkomsten over kerk en slavernij liepen te snel vol met te veel onderwerpen. Er was te weinig ruimte om de kennis te laten landen en vooral om tijd te nemen voor de vraag: wat doet dit met mij? Dit traject biedt die ruimte wel, met getrainde gespreksleiders die zorgen voor een veilige sfeer.
Vanuit Gouda neemt de stichting de hoofdorganisatie op zich. Lokale comités in de verschillende provincies verzorgen de marketing en lokale inbedding.
Waarom nu?
"We zien steeds meer christelijke invloed in de samenleving," zegt Yanice. "Dat is op zich niet erg, maar het is belangrijk dat die invloed niet gevoed wordt door de ongelijkheid van vroeger. We willen toewerken naar een hernieuwd bewustzijn, gericht op een rechtvaardige toekomst."
Wil je aanhaken?
De bijeenkomsten zijn openbaar en toegankelijk voor iedereen die dit thema aangaat. Dit zijn de geplande data:
- Zeeland: 26 september, 10 oktober, 24 oktober, 5 november
- Overijssel: 22 oktober, 12 november, 28 november, 14 december
- Friesland: 29 oktober, 14 november, 26 november, 10 december
Wil je erbij zijn? Check de website van Stichting Comité 30 juni-1 juli Gouda.
