Deze themapagina bestaat uit drie onderdelen:
- Antwoord op de vraag: wat is verbindend leven?
- Belangrijke aandachtspunten bij verbindend leven
- Vervindend leven in praktijk brengen
Daarnaast wordt een overzicht gegeven van dienstverlening bij dit thema.
Wat is verbindend leven?
Verbindend leven is als christelijke gemeenschap inclusief en elkaar opbouwend samenleven met mensen die een andere sociale, religieuze of levensbeschouwelijke achtergrond hebben. Het is meedoen in Gods missie: vanuit liefde in beweging komen ter wille van anderen en de hele schepping, namens God. Volgens artikel I van de kerkorde is de kerk ‘betrokken in Gods toewending tot de wereld’. In artikel X staat dat dit missionair spreken, diaconaal handelen en pastoraal samenleven omvat. Deze drie aspecten van meedoen in Gods missie zijn nauw met elkaar verbonden.
De drie onderdelen van meedoen in Gods missie zijn nauw met elkaar verbonden. Ze worden dus beschreven in artikel X van de kerkorde. Over verbindend leven wordt daar gezegd: ‘De gemeente volbrengt haar pastorale taak in de herderlijke zorg aan de leden en anderen die deze zorg behoeven, opdat zij elkaar opbouwen in geloof, hoop en liefde.’ Verbindend leven is dus met herderlijke zorg omzien naar anderen en elkaar opbouwen.
Verbindend leven vraagt om een inclusieve vorm van kerk-zijn. Passende Bijbelteksten hierbij zijn: 'Streef altijd naar het goede, zowel voor elkaar als voor ieder ander. Span daarom al uw krachten in om uw geloof te verrijken met (...) liefde voor uw broeders en zusters, en uw liefde voor uw broeders en zusters met liefde voor allen.' (I Tessalonicenzen 5:15; II Petrus 1:5-8)
Belangrijke aandachtspunten bij verbindend leven
1. Verbindend leven begint met ontmoeting
Verbindend leven begint met elkaar leren kennen en het opbouwen van vertrouwen. Dat begint met ontmoeting. Dit vindt plaats op basis van wederzijds respect en gelijkwaardigheid. Ieder bepaalt daarin de eigen grenzen. Als initiatiefnemer in de ontmoeting ben je gevoelig voor de mate waarin de ander in verbinding wil treden. Je dringt jezelf niet op. Verbindend leven moet voor alle betrokkenen en in alle opzichten veilig zijn. Denk hierbij ook aan het thema veilige kerk.
2. Verbindend leven raakt alle elementen van het leven
Verbindend leven wordt op deze themapagina ook wel pastoraal samenleven genoemd. Bij pastoraat denk je al snel aan geestelijk of spiritueel leven. Maar pastoraat raakt het hele leven en richt zich op verschillende elementen van welzijn, zoals fysieke en mentale gezondheid, de leefomgeving, economische stabiliteit, sociale relaties, vrijetijdsbesteding, onderwijs en het vermogen om betekenis en doel in het leven te vinden. Rond al dit soort onderwerpen kan verbinding gezocht worden.
3. Verbindend leven delen kan structureel en incidenteel vorm krijgen
De meest natuurlijke manier om in verbinding te leven is met duurzaam contact. Je kunt dan (een tijdje) samen optrekken en bepaalde elementen van het leven delen. Maar verbinding kan ook incidenteel gezocht worden. Bijvoorbeeld in een spontane ontmoeting tijdens een evenement. Daar kun je met iemand die nooit eerder had ontmoet, zomaar contact van hart tot hart krijgen. Daarna vervolgt ieder weer zijn of haar eigen weg door het leven, maar wel met een gedeelde levenservaring rijker. Voorbeelden van professioneel pastoraat waarin dit vaak gebeurt, zijn het luchthavenpastoraat en het koopvaardijpastoraat.
4. Verbindend leven overstijgt kerkelijke grenzen
In artikel X van de kerkorde staat: ‘De gemeente zoekt bij de vervulling van haar (...) pastorale roeping samenwerking met andere kerkelijke gemeenschappen ter plaatse. In een relatie van wederkerigheid wordt hierbij ook dankbaar gebruik gemaakt van inzichten en ervaringen die haar worden aangereikt door gemeenten waarvan de leden uit andere culturen afkomstig zijn.’ Naast andere kerkelijke gemeenschappen zijn er ook allerlei niet-kerkelijke partijen waarmee samengewerkt kan worden met het oog verbindend leven.
Verbindend leven in praktijk brengen
1. Verbindend leven met betaalde en onbetaalde krachten
Sommige gemeenteleden maken hun werk van verbindend leven. Dit geldt voor geestelijk verzorgers. Zij weten zich geroepen om pastoraal present te zijn in een bepaalde omgeving of bij een specifieke groep. Anderen geven hier vorm aan als vrijwilliger. Bijvoorbeeld als gastheer of gastvrouw in het kerkgebouw, met bezoekwerk of door zich in te zetten voor sociale cohesie in de buurt. Er zijn ook vrijwilligers en professionals die pionieren met proefplekkken of die zich inzetten voor festivals en andere evenementen. Zij proberen meer of minder structureel te bouwen aan inclusieve community naast een gevestigde gemeente.
2. Verbindend leven in de leefomgeving van je gemeente of kerkplek
Bij verbindend leven gaat het vaak over een-op-een relaties. Maar verbinding leggen kan ook in groepsverband. Zo worden in het studentpastoraat studenten vaak bij elkaar gebracht rond gespreksthema’s of groepsactiviteiten. Bij gemeenten en kerkplekken wordt ook groepsgewijs gewerkt aan verbinding. Binnen een groep is het noodzakelijke om hiervoor te werken aan een inclusieve cultuur. Materiaal voor verbinding met twintigers rond bepaalde levensvragen is te vinden bij #Hoedan. Een voorbeeld van hoe je als gemeente of kerkplek verbindend kan leven in een dorpgemeenschap, is de historische parade in Diepenheim.
3. Verbindend leven in specifieke segmenten van de samenleving
Onder de noemer ‘categoriaal pastoraat’ is de kerk verbindend present in verschillende segmenten van de samenleving, zoals in de studentenwereld, in de binnenvaart, in de koopvaardij, onder doven, op luchthavens, in de krijgsmacht, bij de brandweer, bij de politie, bij justitionele inrichtingen en in de gezondheidszorg. Ook kunnen mensen in hun eigen privésfeer een geestelijk verzorger inschakelen. Geestelijk verzorgers werken in de haarvaten van de samenleving. Met hun kennis en kunde kunnen zij gemeenten en kerkplekken helpen om meer verbindend te leven. Hiervoor kan een geestelijk verzorger uitgenodigd worden voor een gesprek met de kerkenraad of voor een gemeenteavond. De dienstenorganisatie kan hierin bemiddelen.
4. Verbindend leven rond betekenisvolle gebeurtenissen en thema’s
Regelmatig zijn er momenten of gebeurtenissen die zich bij uitstek lenen voor verbinding. Dit kan gaan om iets tragisch of juist iets feestelijks of memorabel. Hierdoor kunnen mensen bepaalde levensvragen te gaan stellen. Hetzelfde geldt voor thema’s die sterk leven in de samenleving. Bijvoorbeeld oorlog en vrede, klimaat en toekomstperspectief, armoede en gerechtigheid, immigratie en de strijd tegen polarisatie in de eigen wijk, etc. Voor een gespreksavond, viering of herdenking rond ‘oorlog en vrede’ in de gemeente, kan een krijgsmachtpredikant uitgenodigd worden.
5. Verbindend leven rond evenementen
Evenementen kunnen voor de gemeente of kerkplek een mogelijk zijn om in verbinding te komen met mensen die niet kerkelijk betrokken zijn. Bijvoorbeeld tijdens dorpsfeesten, de lokale rommelmarkt, concerten of festivals. Daarnaast wordt op dit soort momenten soms iets losgemaakt wat om pastorale aandacht vraagt. Dan is het goed als de kerk present is. Twee voorbeelden van manieren waarop de Protestantse Kerk landelijk vorm aan geeft aan verbindend leven rond evenementen, zijn rond The Passion en het Graceland Festival.
6. Verbindend leven met online presentie
Zeker bij jongere generaties speelt een groot deel van het leven zich online af. Vaak is dat ook de omgeving waar zij op zoek gaan naar antwoorden op levensvragen. Daarom moet de kerk online present zijn. Lokale leden, jeugdleiders en pastores kunnen hier een belangrijke rol in spelen. Bijvoorbeeld door aanwezig te zijn op de platformen waar hun doelgroep zich bevindt. Daarnaast investeert de Protestantse Kerk landelijke in de professionele productie van video’s en potcasts en in andere online vindplaatsen voor geloof, hoop en liefde. Twee voorbeelden van online presentie waarin de Protestantse Kerk investeert en participeert zijn Move Community en #Hoedan. Ook wordt er online vanalles aangeboden rond het Graceland Festival en The Passion.