Protestantse Kerk
Doorgaan naar hoofdinhoud
infopagina

Samen een predikant beroepen: stappenplan voor kerkenraden

Twee of meer gemeenten kunnen samen een predikant beroepen. Dit stappenplan is voor kerkenraden die na de bezinningsperiode kiezen voor deze vorm van gezamenlijk beroepen. Het sluit aan op stap 7 van het stappenplan beroepingswerk voor de kerkenraad: de stappen 1 tot en met 7 zijn voor beide routes gelijk. Waar hieronder 'beide gemeenten' staat, geldt dat ook bij drie of meer gemeenten.

Samen beroepen is één gezamenlijk proces. De kerkenraden verkennen, selecteren, verkiezen en verbinden samen, en leggen vooraf in een samenwerkingsovereenkomst vast hoe ze dat doen. Het uitgangspunt is samen uit, samen thuis: wie samen begint, rondt ook samen af.

Het reguliere beroepingswerk duurt minstens negen maanden. Samen beroepen voegt daar twee stappen aan toe: het verkennen en het vastleggen van de samenwerking. Daardoor schuift de nummering op ten opzichte van het reguliere stappenplan.

Alle stappen in dit overzicht


Fase 3 - Samenwerking verkennen en vastleggen (stap 8 t/m 9)

Stap 8 - Verkennen van de samenwerking

Soms zoeken kerkenraden elkaar zelf op. Ook het breed moderamen van de classicale vergadering (BMCV) kan samen beroepen ter sprake brengen, op eigen initiatief in het gesprek uit stap 7 of op verzoek van een kerkenraad.

Zoek contact met de kerkenraad van de buurgemeente voor verkennende gesprekken. Leer elkaar beter kennen en wissel de uitkomsten van de bezinning uit stap 7 uit. Bespreek wat beide gemeenten van een predikant verwachten en welke omvang een gezamenlijke vacature zou kunnen hebben. Betrek de consulent vanaf het begin bij deze gesprekken.

Elke kerkenraad neemt daarna afzonderlijk een voorgenomen besluit om al dan niet samen te beroepen. Een samenwerkingsverband met een andere gemeente aangaan mag pas nadat de leden van de gemeente daarover zijn gekend en gehoord (ord. 4-8-9). Elke kerkenraad informeert de eigen gemeente dus over het voornemen en vraagt haar mening, op een eigen gemeenteavond. Pas daarna nemen de kerkenraden hun definitieve besluit.

Tips bij deze stap

  • Informeer beide gemeenten tegelijk, zodat niemand het nieuws via de andere gemeente hoort. Dat geldt voor het voornemen en voor alle latere stappen.
  • Investeer vanaf het begin in de onderlinge relatie, ook buiten de vergaderingen, bijvoorbeeld met gezamenlijke vieringen en ontmoetingen. Een samenwerking die vooral een oplossing is voor uren of tekort, heeft weinig draagkracht als er spanning ontstaat.
  • Zet de consulent breder in dan alleen bij verkiezing en beroep. Een consulent die vroeg meekijkt, kan scheefgroei in het proces of in de onderlinge verhoudingen op tijd signaleren.

Hulpmiddelen bij deze stap

Stap 9 - Vastleggen van de samenwerking

Gemeenten die samen een predikant beroepen, leggen hun afspraken vast in een samenwerkingsovereenkomst. Samenwerking tussen gemeenten is geregeld in ord. 2-7 en generale regeling 1. Het BMCV en het classicaal college voor de behandeling van beheerszaken (CCBB) kunnen informeren over de mogelijke vormen.

Leg in de overeenkomst in elk geval vast:

  • het rooster, de inzet en de begeleiding van de predikant;
  • de bijdrage van elke gemeente in de kosten, nu en in de toekomst;
  • de huisvesting: waar de predikant woont, of er een pastorie is en wat dat betekent voor de bereikbaarheid in beide gemeenten;
  • hoe de kerkenraden samen besluiten en wat ze doen bij verschil van inzicht;
  • wat er gebeurt als een kandidaat maar één van beide gemeenten wil dienen, of als de verkiezing in de gemeenten verschillend uitvalt;
  • wanneer en hoe de kerkenraden de samenwerking evalueren.

Tips bij deze stap

  • Neem de tijd voor deze stap. Wie uit enthousiasme begint zonder heldere afspraken, krijgt later discussie over wat 'zo bedoeld was'.
  • Maak de afspraken over huisvesting concreet. Als wonen 'later wel geregeld wordt', ontstaat onduidelijkheid over beschikbaarheid en werkbelasting.
  • Spreek af dat geen van beide gemeenten alleen verdergaat als een kandidaat maar een deel van de vacature wil vervullen. Zo komt er geen druk op één gemeente te liggen.

Hulpmiddelen bij deze stap


Fase 4 - Gezamenlijke vacature voorbereiden (stap 10 t/m 12)

Stap 10 - Profielschetsen opstellen

Bij samen beroepen zijn er meer profielschetsen nodig. Elke gemeente maakt een eigen profielschets van de gemeente. Voor de predikant maken de kerkenraden één gezamenlijke profielschets, met eigen accenten per gemeente waar dat nodig is. Twee afzonderlijke profielschetsen van de predikant zijn ook mogelijk.

Verder gelden de aanwijzingen bij stap 8 van het reguliere stappenplan. De kerkenraden informeren beide gemeenten over de profielschetsen.

Tips bij deze stap

  • Benoem de verschillen tussen de gemeenten in de eigen profielschetsen. Wie verschillen verzwijgt om de samenwerking te sparen, ziet de onuitgesproken verwachtingen later terugkomen, vaak bij de predikant.
  • Twee gemeenten, of meer vierplekken, vormen samen een nieuwe opdracht die complexer is dan de optelsom van de delen. Houd daar rekening mee in de profielschets en in het werkplan, om overbelasting in de eerste periode te voorkomen.

Hulpmiddelen bij deze stap

Stap 11 - Solvabiliteitsverklaring aanvragen

Het college van kerkrentmeesters van elke gemeente vraagt, in overleg met de eigen kerkenraad, afzonderlijk een solvabiliteitsverklaring aan bij het CCBB (ord. 3-3-1). Vermeld in de aanvraag dat het om samen beroepen gaat en voeg de samenwerkingsovereenkomst toe.

De verklaring is een jaar geldig. Doe de formele aanvraag daarom pas tegen het eind van de voorbereiding. Zie verder stap 9 van het reguliere stappenplan.

Hulpmiddelen bij deze stap

Stap 12 - Toestemming vragen

De kerkenraden vragen samen het BMCV om toestemming om de vacature te stellen (ord. 3-3-1). Vermeld ook hier dat het om samen beroepen gaat en voeg de samenwerkingsovereenkomst toe.

Het BMCV beoordeelt onder meer of er voor elke gemeente een solvabiliteitsverklaring is en of de voorgenomen werkzaamheden passen binnen de beschikbare werktijd. Gaat het om een wijkgemeente, dan is vooraf ook toestemming van de algemene kerkenraad nodig. Zie verder stap 10 van het reguliere stappenplan.

Hulpmiddelen bij deze stap


Fase 5 - Werving en selectie bij samen beroepen (stap 13 t/m 15)

Stap 13 - Gezamenlijke beroepingscommissie instellen

De kerkenraden stellen samen één beroepingscommissie in, met leden uit beide gemeenten. Spreek af hoe de plaatsen in de commissie worden verdeeld: gelijk, of naar verhouding van het aandeel van elke gemeente in de vacature. De kerkenraden formuleren samen de opdracht voor de commissie (ord. 3-3-5). De consulent begeleidt het proces.

Voor de samenstelling en de opdracht gelden verder de aanwijzingen bij stap 11 van het reguliere stappenplan.

Tips bij deze stap

  • Houd het bij één commissie, zonder apart vooroverleg per gemeente. Parallelle processen leiden tot een voordracht zonder gezamenlijk draagvlak.
  • Spreek af dat de commissie beide kerkenraden altijd tegelijk informeert.

Hulpmiddelen bij deze stap

Stap 14 - Welke dominees zijn beroepbaar?

Deze stap verloopt zoals beschreven bij stap 12 van het reguliere stappenplan. Nodig de leden van beide gemeenten uit om namen in te dienen. Plaats bij een advertentie één gezamenlijke vacature namens beide gemeenten.

Hulpmiddelen bij deze stap

Stap 15 - Beroepingscommissie aan zet

De beroepingscommissie werkt zoals beschreven bij stap 13 van het reguliere stappenplan en in het stappenplan voor beroepingscommissies. Het verschil zit in de voordracht: de commissie biedt haar gemotiveerde advies aan beide kerkenraden aan, met een actuele verklaring omtrent gedrag (VOG) van de kandidaat.

Tips bij deze stap

  • Presenteer de voordracht aan beide kerkenraden samen. Elke kerkenraad bespreekt het advies daarna afzonderlijk en besluit zelf of hij het overneemt.
  • Wil een kandidaat maar één van beide gemeenten dienen, volg dan de afspraken uit de samenwerkingsovereenkomst (stap 9).

Hulpmiddelen bij deze stap


Fase 6 - Verkiezing en beroep in beide gemeenten (stap 16 t/m 17)

Stap 16 - Verkiezing in beide gemeenten

Elke kerkenraad besluit afzonderlijk of hij het advies overneemt en de kandidaat voorstelt (ord. 3-4-5). De predikant moet in elke gemeente afzonderlijk verkozen zijn, volgens de plaatselijke regeling van die gemeente, voordat het beroep kan worden uitgebracht. Afhankelijk van die regeling kiezen de stemgerechtigde leden op een verkiezingsbijeenkomst of kiest de kerkenraad (ord. 3-4-6).

Na de bekendmaking van de naam hebben de stemgerechtigde leden in elke gemeente vijf dagen om bezwaar te maken tegen de gevolgde procedure. Zie verder stap 14 van het reguliere stappenplan.

Tips bij deze stap

  • Plan de verkiezingen in beide gemeenten zo dicht mogelijk bij elkaar en maak de uitslag tegelijk bekend.
  • Verkiest de ene gemeente de predikant en toont de andere weinig draagvlak, dan start de predikant in een kwetsbare positie. Volg in dat geval de afspraken uit de samenwerkingsovereenkomst (stap 9).

Stap 17 - Beroep uitbrengen

Na het verstrijken van de bezwaartermijn in beide gemeenten brengen de kerkenraden samen het beroep uit (ord. 3-5-1). De scriba's geven het uitbrengen van het beroep door aan de dienstenorganisatie (arbeidsbemiddeling@protestantsekerk.nl) en aan Persbureau Scheps (info@persbureauscheps.nl).

Voor de beroepsbrief, het aanhangsel en de overige formulieren: zie stap 15 van het reguliere stappenplan.

Hulpmiddelen bij deze stap


Fase 7 - Kennismaking met beide gemeenten (stap 18 t/m 19)

Stap 18 - Kennismaking met kerkenraden en gemeenten

De beroepen predikant maakt kennis met beide kerkenraden en beide gemeenten. Stem samen af welke onderdelen gezamenlijk plaatsvinden en welke per gemeente, zoals een gesprek met de kerkenraad of een kennismakingsavond. Bespreek de huisvesting volgens de afspraken uit de samenwerkingsovereenkomst.

Na het aannemen van het beroep stellen de kerkenraden het werkplan samen met de predikant bij. Zie verder stap 16 van het reguliere stappenplan.

Stap 19 - Aannemen of bedanken voor het beroep

Na een bedenktijd van maximaal drie weken neemt de predikant het beroep aan of bedankt ervoor. Een aangenomen beroep bevestigt de predikant schriftelijk (ord. 3-5-4). De scriba's geven de uitkomst door aan de dienstenorganisatie en Persbureau Scheps, en informeren beide gemeenten tegelijk.

Na aanneming van het beroep vragen de kerkenraden approbatie aan bij het BMCV (ord. 3-5-6). Zie verder stap 17 van het reguliere stappenplan.

Hulpmiddelen bij deze stap


Fase 8 - Introductie van de gezamenlijke predikant (stap 20 t/m 22)

Stap 20 - Een nieuwe predikant

De verbintenis van de predikant aan beide gemeenten vindt plaats in één gezamenlijke dienst. Dat is nodig vanwege de rechtspositie van de predikant: de datum van de verbintenisdienst is de startdatum. Stel de datum vast binnen drie maanden na het aannemen van het beroep, tenzij anders afgesproken, en geef deze zo snel mogelijk door aan de Beheercommissie centrale kas predikantstraktementen.

Na de dienst wordt de beroepingscommissie bedankt en ontbonden. Voor afscheid van de consulent en het archiveren van de stukken: zie stap 18 van het reguliere stappenplan.

Tips bij deze stap

  • Kies het kerkgebouw dat het meest geschikt is voor het verwachte aantal gasten. Denk praktisch.

Hulpmiddelen bij deze stap

Stap 21 - Introductiecommissie

Na de verbintenisdienst begint de introductie in beide gemeenten. Een kleine introductiecommissie met leden uit beide gemeenten kan in overleg met de predikant een programma opstellen. Zie stap 19 van het reguliere stappenplan voor mogelijke onderdelen.

Tips bij deze stap

  • Zie het gezamenlijke beroep als mogelijk begin van bredere samenwerking tussen de gemeenten. Blijf investeren in ontmoeting en gezamenlijke vieringen, en evalueer de samenwerking eerlijk op de momenten die in de overeenkomst zijn afgesproken.

Stap 22 - Klankbordcommissie

Overweeg een klankbordcommissie met leden uit beide gemeenten. Een predikant die twee gemeenten dient, loopt in de eerste periode meer risico op overbelasting. Een klankbordcommissie helpt om dat tijdig te signaleren. Zie verder stap 20 van het reguliere stappenplan.

Als samen beroepen anders afloopt dan afgesproken

Soms loopt het proces anders dan de kerkenraden hadden voorzien, bijvoorbeeld in deze situaties:

  • een kandidaat wil maar één van beide gemeenten dienen;
  • de leden van de beroepingscommissie verschillen van inzicht over de voordracht;
  • de verkiezing valt in de gemeenten verschillend uit.

Volg dan eerst de afspraken uit de samenwerkingsovereenkomst (stap 9). Komen de kerkenraden er samen niet uit, neem dan contact op met de consulent of het BMCV.