Hoe kunnen we er echt zijn voor de mensen op onze proefplek? Deze vraag staat centraal binnen het thema ‘Liefhebben en dienen’, onderdeel van de 'reis’ die pionierteams afleggen om goed toegerust te zijn voor de praktijk van hun proefplek. Vooral wanneer het gaat om mensen in een kwetsbare positie is die vraag urgent. Er zijn voor anderen begint bij begrijpen, zegt diaconaal werker Iris Lammerts van Bueren.
Samen met Jojanneke Dekker van het kennisplatform diaconaat van de Protestantse Kerk ontwikkelde Iris Lammerts van Bueren een verdiepende sessie over kwetsbaarheid delen voor de leermodule 'Liefhebben en dienen'. Ze is diaconaal werker bij de Domkerk in Utrecht, die sinds 2022 diaconale presentieplek is. "De Domkerk is alle dagen van het jaar geopend. We ontvangen hier veel mensen van ver weg maar ook uit de stad. Een opengestelde kerk maakt laagdrempelige ontmoetingen mogelijk, juist voor mensen die het moeilijk hebben in hun leven."
oor de jaren heen zijn verschillende activiteiten ontstaan, zoals de inloop What's on your heart? – drie keer per week – waar een luisterend oor wordt geboden, en de maandelijkse Night of Light waar bezoekers een kaarsje kunnen aansteken en in gesprek kunnen gaan. "Mensen uit verschillende leefwerelden ontmoeten elkaar hier. Zo leert men elkaar beter kennen en ontstaat verbinding. Van grote waarde in deze tijd waarin velen het gevoel hebben er alleen voor te staan."
Oefenen met kwetsbaarheid
Het materiaal rond 'kwetsbaarheid delen' helpt pionierteams om mensen in een kwetsbare positie beter te begrijpen. Dat begint bij het team zelf: door eigen kwetsbaarheid te delen. "Begrip voor anderen kun je aanleren", zegt Lammerts van Bueren. "Affiniteit hebben met kwetsbare mensen betekent nog niet dat je je bewust bent van de valkuilen die de omgang met hen met zich meebrengt." Een inlevingsoefening kan daarbij helpen. Wat gebeurt er met je wanneer meerdere levensgebeurtenissen tegelijk op je bord komen? Denk aan verlieservaringen waarvoor geen ‘oplossing’ bestaat: een beperking, verlies van werk of inkomen, of het wegvallen van een partner. Mensen in een kwetsbare situatie hebben vaak meerdere verlieservaringen tegelijk. Door dit te oefenen ontstaat meer bewustzijn en empathie.
Het materiaal bevat drie video's die stap voor stap verdieping bieden. De eerste geeft inzicht in de draagkracht en draaglast van het team. De tweede laat zien wat langdurige stress met een mens doet en hoe het voelt om kwetsbaarheid te delen. De derde gaat over hoe je als team het beste naast mensen in een kwetsbare positie kunt staan. "Door met dit materiaal te oefenen, kun je elkaar steunen en op een passende manier aanwezig zijn voor kwetsbare mensen in je proefplek."
Er zijn
Dat hoeft niet groot en ingewikkeld te zijn. Iemands verhaal aanhoren en erkennen kan al genoeg zijn. "We zijn vaak geneigd oplossingsgericht te denken, mee te gaan denken en adviezen te geven. Maar dat is niet altijd behulpzaam. Er zijn voor een ander betekent voor mij: iemand helpen ontspannen door zijn of haar verhaal aan te horen zonder meteen in de oplossingsmodus te schieten. Anders zet je de ander aan het werk. Ook zelf ontspannen blijven helpt. "Dat kan een ander het gevoel geven: ik hoef even niets. Als vrijwilligers onderling ontspannen zijn, kunnen ze er beter zijn voor de mensen die ze tegenkomen."
Levensvaardigheid: ken jezelf (en elkaar)
Lammerts van Bueren hoopt dat pionierteams een bijeenkomst besteden aan de vraag: hoe gaat het eigenlijk met jezelf en ben je je daarvan bewust? "Door dit gesprek creëer je een basis met elkaar waar je later op terug kunt vallen. Bijvoorbeeld wanneer een van de teamleden te maken heeft met een life event en daardoor een korter lontje heeft. Dit gesprek is een algemene levensvaardigheid, cruciaal voor wie met mensen werkt." Ze gebruikt deze vaardigheid zelf veel, ook wanneer mensen vastlopen in het contact met elkaar. Vaak speelt stress op de achtergrond. Daarmee is het materiaal ook waardevol voor bijvoorbeeld kerkenraden. "Je leert samen om meer begrip voor elkaar te hebben."
