Introductie Regionale Kerkelijke Bureaus: samen werken aan toekomstbestendig kerkbeheer

De dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk en VKB Kerkrentmeesters introduceren samen een nieuwe mogelijkheid voor regionale samenwerking: het regionaal kerkelijk bureau. Het doel is dat gemeenten worden ontlast, zodat ruimte ontstaat om echt kerk te zijn.

Waarom deze ontwikkeling?

Bij steeds meer gemeenten staat het aantal beschikbare vrijwilligers onder druk en het werk rondom kerkbeheer wordt steeds complexer, onder andere door wet- en regelgeving vanuit de overheid. Zij dreigen daardoor vast te lopen. Deze signalen worden zowel door classicale teams door het hele land als door de adviseurs van VKB Kerkrentmeesters opgemerkt. Tegelijkertijd blijft het belangrijk dat kwaliteit, continuïteit en betrouwbaarheid van het beheer op orde zijn. Regionale samenwerking kan helpen om deze opgaven gezamenlijk op te pakken.

Wat is een regionaal kerkelijk bureau?

Een regionaal kerkelijk bureau ondersteunt lokale colleges van kerkrentmeesters en colleges van diakenen van meerdere gemeenten in een regio bij de uitvoering van (complexere) beheertaken. Door deze ontzorging, kunnen vrijwilligers zich meer richten op het gemeenteleven zelf. Esther Reinders, teamleider educatie, onderzoek en ontwikkeling bij de dienstenorganisatie, is nauw betrokken bij dit project. "Met dit plan willen we gemeenten ontzorgen, zodat er ruimte ontstaat om als gemeente voluit kerk te zijn”, legt ze uit. “Bij gebrek aan bestuurskracht in een gemeente is een regionaal kerkelijk bureau niet het enige wat nodig is, maar het kan wel zorgen dat de vrijwilligers die er nog zijn zich kunnen richten op het kerk-zijn.” Gemeenten die gebruik maken van een regionaal kerkelijk bureau blijven dan ook zelf verantwoordelijk voor hun eigen bestuur en kiezen zelf welke beheertaken zij bij het bureau willen onderbrengen.

Uitgangspunten

De bureaus hebben geen winstoogmerk, werken voortdurend aan een dienstverlening tegen zo laag mogelijke kosten en ontwikkelen naar een schaalgrootte die bijdraagt aan kwaliteit en continuïteit. Om de kosten zo laag mogelijk te houden wordt maximaal ingezet op digitalisering en uniformering van processen. Een eventuele samenwerking is vrijwillig en vraagt een bewuste afweging per gemeente.

Gezamenlijk initiatief

Het betreft een gezamenlijk initiatief van het dienstencentrum van de Protestantse Kerk en VKB Kerkrentmeesters. Zij hebben onderzocht hoe zo'n bureau er in de praktijk uit zou kunnen zien: de organisatievorm, de taken, de kosten en de voorwaarden voor deelname. Op basis daarvan is er nu een blauwdruk beschikbaar voor het regionaal kerkelijke bureau, een basis voor verdere uitwerking in de regio’s. Dat zorgt ervoor dat lokale gemeenten niet zelf het wiel hoeven uit te vinden, maar wel op zo’n manier dat er ruimte blijft voor eigen keuzes en een zekere vorm van maatwerk.

Primair wordt ingezet op bestaande kerkelijke bureaus die bereid zijn hun dienstverlening uit te breiden. Bert Oomen, adviseur van VKB Kerkrentmeesters, staat in nauw contact met gemeenten die zoeken naar regionale samenwerking of deze aan het verdiepen zijn: “Waar het voor gemeenten moeilijk wordt om alle taken zelf te blijven doen, zoeken we samen naar oplossingen. Door bestaande kerkelijke bureaus hun rol te laten verbreden, ontstaat ondersteuning vanuit de kerk zelf, aansluitend bij de praktijk van en met hart voor de gemeente.”

Leren van de praktijk

In verschillende regio’s wordt een begin gemaakt met regionale samenwerking of wordt hiermee reeds geëxperimenteerd. Er lopen op dit moment bijvoorbeeld pilots in de regio Aalten en de classis Groningen-Drenthe. De lessen uit deze praktijkervaringen vormen een belangrijke basis voor de verdere ontwikkeling.

Meer informatie

• Voor kerkenraden is meer informatie te vinden op de website van de Protestantse Kerk.
• Voor colleges van kerkrentmeesters en colleges van diakenen is meer informatie te vinden op de website van VKB Kerkrentmeesters.

Of beluister Podcast #40 uit de serie Collectieve Wijsheid van VKB Kerkrentmeesters, waarin Esther Reinders en Wim Oosterom meer vertellen over het regionaal kerkelijk bureau.