Deze themapagina bestaat uit drie onderdelen:
- Antwoord op de vraag: Wat is leven delen?
- Belangrijke aandachtspunten bij leven delen
- Leven delen in praktijk brengen
Daarnaast wordt een overzicht gegeven van dienstverlening bij dit thema.
Wat is leven delen?
Leven delen is als christelijke gemeenschap inclusief en opbouwend samenleven met mensen die een andere sociale, religieuze of levensbeschouwelijke achtergrond hebben. Het werkwoord delen wijst hierbij op leven in een relatie van gelijkwaardigheid en wederkerigheid.
Leven delen is meedoen in Gods missie. Of anders gezegd: vanuit liefde in beweging komen, ter wille van anderen en namens God. Volgens artikel I van de kerkorde is de kerk ‘betrokken in Gods toewending tot de wereld’. In artikel X staat dat dit missionair spreken, diaconaal handelen en pastoraal samenleven omvat. Deze drie aspecten van meedoen in Gods missie zijn nauw met elkaar verbonden. Het thema leven delen gaat alleen over pastoraal samenleven. Hierbij is betrokken zijn in ‘Gods toewending tot de wereld’ beperkt tot de omgeving waarin een bepaalde gemeente of kerkplek geroepen is met de gegeven mogelijkheden.
In artikel X van de kerkorde wordt gezegd: ‘De gemeente volbrengt haar pastorale taak in de herderlijke zorg aan de leden en anderen die deze zorg behoeven, opdat zij elkaar opbouwen in geloof, hoop en liefde.’ Bij het thema leven delen gaat het dus over herderlijke zorg aan niet-leden en over elkaar opbouwen. Het is samen met anderen vormgeven aan een wederzijds opbouwende manier van samenleven in de omgeving van een gemeente of kerkplek.
Elkaar opbouwen in geloof, hoop en liefde wijst op onderlinge verbinding in relatie tot een christelijk geloofsleven. Dat vraagt ook om een inclusieve vorm van kerk-zijn. Een passende Bijbeltekst hierbij staat in 1 Tessalonicenzen 5:15: ‘Streef altijd naar het goede, zowel voor elkaar als voor ieder ander.’
Belangrijke aandachtspunten bij leven delen
1. Leven delen begint met ontmoeting
Leven kunt delen begint met elkaar leren kennen en het ontstaan van wederzijds vertrouwen. Daarom begint leven delen altijd met ontmoeting. Dit vindt plaats op basis van wederzijds respect en gelijkwaardigheid. Ieder bepaalt daarin de eigen grenzen. Als initiatiefnemer in de ontmoeting ben je gevoelig zijn voor de mate waarin de ander het leven wil delen en dring je jezelf niet op. Leven delen moet voor alle betrokkenen en in alle opzichten veilig zijn. Denk hierbij ook aan het thema veilige kerk.
2. Leven delen kan in alle aspecten van het leven
Leven delen wordt op deze themapagina ook wel pastoraal samenleven genoemd. Pastoraat wordt al snel geassocieerd met het geestelijke of spirituele leven van mensen. Maar pastoraat gaat over het hele leven en raakt aan verschillende elementen van welzijn. Denk hierbij aan fysieke en mentale gezondheid, de leefomgeving, economische stabiliteit, sociale relaties, hobby’s en vrijetijdsbesteding, onderwijs en het vermogen om betekenis en doel in het leven te vinden. Rond al dit soort onderwerpen kan het leven gedeeld worden.
3. Leven delen kan structureel en incidenteel vorm krijgen
De meest natuurlijke manier om het leven te delen is in een duurzame relatie. Daarin kan – meer of minder intensief – structureel contact onderhouden worden. Je kunt samen optrekken in het leven. Maar het leven kan ook incidenteel gedeeld worden. Bijvoorbeeld tijdens een spontane ontmoeting bij een evenement. Daar kun je met iemand die nooit eerder had ontmoet, zomaar een diepgaand contact van hart tot hart krijgen. Daarna vervolgt ieder weer zijn of haar eigen weg, maar wel met een gedeelde levenservaring rijker. Voorbeelden van professioneel pastoraat waarin dit vaak gebeurt, zijn het luchthavenpastoraat en het koopvaardijpastoraat.
4. Leven delen overstijgt kerkelijke grenzen
Hiervoor kan allereerst geciteerd worden uit artikel X van de kerkorde: ‘De gemeente zoekt bij de vervulling van haar (...) pastorale roeping samenwerking met andere kerkelijke gemeenschappen ter plaatse. In een relatie van wederkerigheid wordt hierbij ook dankbaar gebruik gemaakt van inzichten en ervaringen die haar worden aangereikt door gemeenten waarvan de leden uit andere culturen afkomstig zijn.’ Vaak zijn er ook niet kerkelijke partijen en vertegenwoordigers van andere religies of levensbeschouwingen waarmee samengewerkt kan worden met het oog op leven delen.
Leven delen in praktijk brengen
1. Leven delen met betaalde en onbetaalde krachten
Sommige gemeenteleden maken van leven delen hun werk. Dit geldt voor geestelijk verzorgers. Zij weten zich geroepen om pastoraal present te zijn in een bepaalde omgeving of bij een specifieke groep. Maar meer mensen geven hier vorm aan als vrijwilliger. Bijvoorbeeld met bezoekwerk vanuit een gemeente of kerkplek. Of door inzet voor sociale cohesie in de omgeving. Mensen die pionieren met proefplekkken bouwen aan een inclusieve community naast een gevestigde geloofsgemeenschap. Veel vrijwilligers werken ook mee aan festivals of andere evenementen waar en waaromheen mensen het leven delen. Overal waar leven is, kan dat gedeeld worden.
2. Leven delen in de leefomgeving van je gemeente of kerkplek
Bij leven delen gaat het vaak over een-op-een relaties. Maar leven delen kan ook in groepsverband. Zo worden in het studentpastoraat studenten vaak bij elkaar gebracht rond gespreksthema’s of groepsactiviteiten. Bij gemeenten en en kerkplek wordt het leven ook vaak groepsgewijs gedeeld. Binnen de eigen gemeenschap moet hiervoor werk gemaakt van een inclusieve cultuur. Materiaal om met twintigers het leven te delen rond bepaalde levensvragen is te vinden bij #Hoedan. Een mooi voorbeeld van hoe een gemeente of kerkplek het leven kan delen met een dorpgemeenschap, is de historische parade in Diepenheim.
3. Leven delen in specifieke segmenten van de samenleving
Onder de noemer ‘categoriaal pastoraat’ is de kerk present in verschillende segmenten van de samenleving. Denk hierbij aan studenten, bij de binnenvaart, in de koopvaardij, onder doven, op luchthavens, in de krijgsmacht, bij de brandweer, bij de politie, bij justitionele inrichtingen en in de gezondheidszorg. Daarnaast kunnen mensen onder voorwaarden ook in de privésfeer een geestelijk verzorger inschakelen. Geestelijk verzorgers werken in de haarvaten van de samenleving, vaak buiten het beeld van de kerkelijke gemeenten. Met hun kennis en kunde kunnen zij gemeenten ondersteunen in het ‘leven delen’. Hiervoor kan een geestelijk verzorger uitgenodigd worden voor een gesprek met de kerkenraad of voor een gemeenteavond. De dienstenorganisatie kan hierin bemiddelen.
4. Leven delen rond betekenisvolle gebeurtenissen en thema’s
Soms vinden gebeurtenissen plaats in de samenleving die zich bij uitstek lenen voor leven delen. Denk aan rampen of andere tragische gebeurtenissen. Of juist aan feestelijke, betekenisvolle of hoopgevende gebeurtenissen. Alles wat mensen ertoe kan aanzetten om bepaalde levensvragen te stellen. Naast eenmalige gebeurtenissen, kan het ook gaan om thema’s die veel in de actualiteit zijn. Bijvoorbeeld oorlog en vrede, klimaat en toekomstperspectief, armoede en gerechtigheid, immigratie en de strijd tegen polarisatie in de eigen wijk, etc. Voor een gespreksavonden, viering of herdenking rond ‘oorlog en vrede’, kan een krijgsmachtpredikant uitgenodigd worden.
5. Leven delen bij evenementen
Evenementen kunnen voor de gemeente of kerkplek een mogelijk zijn om het leven te delen met mensen die niet kerkelijk betrokken zijn. Bijvoorbeeld tijdens dorpsfeesten, de lokale rommelmarkt, concerten of festivals. Hier vindt tijdelijke gemeenschapsvorming plaats, waarbij vaak ook ruimte ontstaat voor gesprekken over het leven. Daarnaast wordt er op dit soort plekken soms iets losgemaakt wat om pastorale aandacht vraagt. Dan is het goed als de kerk present is. Twee voorbeelden van manieren waarop de Protestantse Kerk landelijk vorm aan geeft aan leven delen bij evenementen, zijn bij The Passion en bij het Graceland Festival. Op een andere manier participeerde de Protestantse Kerk van Amsterdam bijvoorbeeld in het Amsterdam Dance Event. Ook The Spirit of Amsterdam dat daar plaatsvond is hiervan een mooi voorbeeld.
6. Leven delen met online presentie
Zeker bij jongere generaties speelt een groot deel van het leven zich online af. Vaak is dat ook de omgeving waar zij op zoek gaan naar antwoorden op levensvragen. Daarom moet de kerk online present zijn. Lokale leden, jeugdleiders en pastores kunnen hier een belangrijke rol in spelen. Bijvoorbeeld door aanwezig te zijn op de platformen waar hun doelgroep zich bevindt. Daarnaast investeert de Protestantse Kerk landelijke in de professionele productie van video’s en potcasts en in andere online vindplaatsen van geloof, hoop en liefde. Twee voorbeelden van online presentie waarin de Protestantse Kerk investeert zijn Move Community en #Hoedan. Daarnaast wordt online vanalles aangeboden rond het Graceland Festival en The Passion.