De generale synode heeft besloten het tweejaarlijks verslag van het GCBB niet alleen ter kennisgeving aan te nemen, maar de inhoud en aanbevelingen hiervan te koppelen aan de lopende trajecten, waaronder Lichter op Pad, het Kerkbrede Gesprek en de totstandkoming van het integrale beleidsplan.
Volgens het rapport van het Generaal College voor de Behandeling van Beheerszaken (GCBB) staat de Protestantse Kerk in Nederland voor een aantal richtinggevende keuzes, waaronder:
- Functie van kerkelijk stamvermogen - richting geven aan de normatieve vraag: welke rol speelt vermogen in een krimpende kerk. Is het een continuïteitsbuffer, missionair kapitaal, solidariteitsinstrument of een combinatie daarvan?
- Centrale versus lokale ondersteuning - keuze maken of centrale en/of regionale ondersteuning op classisniveau mee moet krimpen met de afnemende bestuurskracht of juist selectief versterkt moet worden om lokale kwetsbaarheid op te vangen.
- Kerkgebouwen als landelijk beleidsdossier - het kerkgebouwenvraagstuk expliciet positioneren als landelijke beleidsprioriteit met samenhangende kaders en strategische regie bij afstoting en herbestemming.
Grenzen stellen?
Voor Tonny Dekker, voorzitter van het GCBB, is de kernvraag of we grenzen durven te stellen. “Grenzen stellen aan wat lokaal nog draagbaar is, grenzen aan vrijblijvendheid en grenzen aan het steeds opnieuw uitstellen van noodzakelijke keuzes. Want juist daar ligt de spanning van dit moment. Terwijl wij aan de ene kant rijkdom tonen en vertrouwen op lokale kracht, zien wij aan de andere dat uitstel, vrijblijvendheid en gebrek aan regie de samenhang en legitimiteit van het geheel onder druk zetten. Het is die spanning die vraag om helderheid, moed en om gezamenlijke richting.”
In de reactieronde geven synodeleden aan dankbaar te zijn voor dit heldere rapport. Er werden her en der wat verhelderingsvragen gesteld, maar de discussie ging vooral over het pleidooi van Tonny Dekker om na te denken over doorzettingsmacht en heldere kaders. Dekker: “Kaders zijn nu een beetje schimmig. Doorzettingsmacht is een beetje omvloerst. Dat werkt niet lekker.”
Toch ligt die nadruk op doorzettingsmacht bij de synodeleden gevoelig. Zo gaf ds. Huizer (classis Groningen-Drenthe) aan dat hij doorzettingsmacht vooral ziet als als noodoplossing. “Voer vooral eerst het gesprek met elkaar en gebruik eventuele doorzettingsmacht alleen als de dialoog niet werkt.”
Bedoeling rapportage
Daarnaast waren er vragen over wat de bedoeling van de presentatie was. In eerste instantie zat er namelijk geen besluitvoorstel bij. Via een motie van een aantal synodeleden werd er alsnog een besluitvoorstel voorgelegd aan de synode. Het moderamen besloot deze motie over te nemen. Preses Trijnie Bouw lichtte dit besluit van het moderamen als volgt toe: “We hebben ons als synode voorgenomen om niet mee met losse zwerfkeien te werken, maar te zorgen dat er duidelijk samenhang is tussen de verschillende projecten. Dit rapport helpt daarbij, zekerk als we het in lijn brengen met de projecten Lichter op Pad, Kerkbreed Gesprek en de totstandkoming van het integrale beleidsplanVerder lezen
Eén beleidsplan voor de Protestantse Kerk.
Wat doet het GCBB?
Het GCBB is in 2018 ingesteld door de generale synode en heeft vier kerntaken:
- het opstellen van regelgeving voor financieel beheer van gemeenten, diaconieën en classes;
- toezicht houden op de uitvoering door de classicale colleges (CCBB's);
- financiële rapportage aan de generale synode en
- advisering aan de kleine synode.
In de praktijk werkt het GCBB nauw samen met de classicale colleges door heel Nederland. Die beoordelen jaarrekeningen, begeleiden gemeenten bij meerjarenbegrotingen en signaleren tijdig financiële risico's. Het digitale systeem FRIS vormt daarbij de ruggengraat.
De meerwaarde voor gemeenten
Voor lokale gemeenten is het GCBB meer dan een toezichthouder op afstand. De classicale colleges zoeken steeds vaker proactief contact via bezoeken en samenwerking in classisteams. Gemeenten waarderen dit: het biedt houvast nu bestuurskracht afneemt en regelgeving vanuit de overheid complexer wordt. Het GCBB werkt daarom aan vereenvoudiging van richtlijnen en betere ondersteuning bij FRIS.
Op de foto: Tonny Dekker | Fotograaf: Jan van de Lagemaat
