Deze themapagina bestaat uit drie onderdelen:
- Antwoord op de vraag: Wat is geloof delen?
- Belangrijke aandachtspunten bij geloof delen
- Geloof delen in praktijk brengen
Daarnaast wordt een overzicht gegeven van dienstverlening bij dit thema.
Wat is geloof delen?
Geloof delen is als christelijke gemeenschap luisterend en getuigend in gesprek gaan over geloven, met mensen die een andere sociale, religieuze of levensbeschouwelijke achtergrond hebben. Hierbij deel je wat je zelf gelooft, terwijl je anderen uitnodigt om te delen wat zij geloven.
Geloof delen is meedoen in Gods missie. Of anders gezegd: vanuit liefde in beweging komen, ter wille van anderen en namens God. Volgens artikel I van de kerkorde is de kerk ‘betrokken in Gods toewending tot de wereld’. In artikel X staat dat dit missionair spreken, diaconaal handelen en pastoraal samenleven omvat. Deze drie aspecten van meedoen in Gods missie zijn nauw met elkaar verbonden. Het thema geloof delen gaat alleen over missionair spreken. Hierbij is betrokken zijn in ‘Gods toewending tot de wereld’ beperkt tot de omgeving waarin een bepaalde gemeente of kerkplek geroepen is met de gegeven mogelijkheden.
In artikel X van de kerkorde wordt gezegd: ‘De gemeente is vanwege haar missionaire opdracht, in heel haar bestaan gericht op getuigenis (...) aan hen die het Evangelie niet kennen of daarvan vervreemd zijn, opdat ook zij delen in het heil in Jezus Christus.’ Een passende Bijbeltekst hierbij staat in I Petrus 2:9. ‘U bent een uitverkoren geslacht, een koninkrijk van priesters, een heilige natie, een volk dat God zich verworven heeft om de grote daden te verkondigen van Hem die u uit de duisternis heeft geroepen naar zijn wonderbaarlijke licht.’
Belangrijke aandachtspunten bij geloof delen
1. Geloof delen begint bij de Bijbel en gebed
Om te weten welk geloof je deelt en om dit levend te houden, is het noodzakelijk om als gemeente(lid) in geloof te leven met de Bijbel en gebed. Daarbij is ook geloofsgesprek met geloofsgenoten onmisbaar. Dit biedt meteen de mogelijkheid om in een veilige setting te oefenen met het zoeken van woorden voor het eigen geloof. En er kan met elkaar gesproken worden over het waarom, hoe en wat van geloof delen met anderen.
2. Geloof delen is vooral in gesprek gaan
Het schrikbeeld bij geloof delen is voor veel mensen de zeepkist. Of gesprekken waarin antwoord wordt gegeven op vragen die niet gesteld worden. Daarom zijn gelijkwaardigheid en wederkerigheid een centrale waarde bij geloof delen. Als inleiding op een geloofsgesprek kan het nodig zijn om eerst iets te vertellen. Maar dat wordt dan gedaan met de grootst mogelijke gevoeligheid voor de luisteraars, in wie zij zijn en in welke situatie zij zich bevinden.
3. Geloof delen kan niet zonder luisteren
Gevoelig zijn voor de ander vraagt om kennis van de ander. Zonder iets te weten over de achtergrond, de situatie en de levensovertuiging van de gesprekspartner, is het beter om te zwijgen en eerst te luisteren. Dat is niet alleen maar een hulpmiddel om daarna de boodschap beter te kunnen overdragen. Het is een houding. Iemand liefdevol tevoorschijn luisteren is al een doel in zichzelf.
4. Geloof delen vraagt om kennis van de cultuur
De hedendaagse, westerse cultuur biedt nog weinig aanknopingspunten om geloof te delen op manieren die eerder gebruikelijk waren. Die manieren roepen nu vaak veel weerstand op. Daarom is het belangrijk om iets te weten van de cultuur waarin je geloof deelt en van hoe daarin op een passende manier geloof gedeeld kan worden.
5. Geloof delen vraagt om verschillende vormen
De mensen waarmee geloof wordt gedeeld zijn jong of oud, theoretisch of praktisch geschoold, arm of rijk, in Nederland geboren of elders, christelijk gesocialiseerd of niet, etc. Dat is medebepalend voor de manier waarop je geloof deelt. Hierbij kan één gemeente of kerkplek niet alles zijn voor iedereen. Daarom heeft de Protestante Kerk een mozaïek van kerkplekken. Daarin kunnen verschillende gemeenten en kerkplekken verschillende accenten leggen.
6. Geloof delen kan niet zonder met liefhebben en dienen
Geloof delen doe je vanuit liefdevolle en dienstbare betrokkenheid bij de mensen in de omgeving. Liefhebben en dienen is hiebij geen middel om in gesprek te raken, maar een doel in zichzelf. Tegelijk willen mensen die op elkaar betrokken raken elkaar ook beter leren kennen. Hierdoor kan een natuurlijke gelegenheid ontstaan om iets van geloof te delen.
7. Geloof delen gaat over heel het leven
Geloof delen kan vorm en inhoud krijgen rond alle facetten van het leven. In de kern gaat het christelijk geloof over de betekenis van het leven, het lijden, het sterven en de opstanding van Jezus Christus. Dat zegt alles over God en Zijn missie om mensen, de samenleving en de hele schepping weer in overeenstemming te brengen met het oorspronkelijk plan voor de wereld. De toepassing hiervan bestrijkt 'het leven in al zijn volheid’ (Johannes 10:10).
8. Geloof delen is ook doen en zijn wat je zegt
De uitspraak ‘wat je zegt ben je zelf’ is een essentieel aandachtspunt bij geloof delen. Niets is ongeloofwaardiger dan iemand die niet doet wat hij of zij zegt. Wie geloofwaardig geloof wil delen moet daarom zelf ‘een plaatje bij het praatje’ zijn. Of zoals in het Engels wordt gezegd: ‘practice what you preach’. Dit geldt zowel voor individuele kerkleden als voor het totale kerk-zijn.
9. Geloof delen is niet bedoeld om de kerk weer vol te krijgen
Geloof delen kan een manier zijn om de toekomst van de kerk veilig te stellen. In dat geval is het motief geen liefdevolle betrokkenheid op anderen, maar kerkelijk eigenbelang. Omgekeerd kan de weerstand tegen ‘zieltjes winnen voor de kerk’ zo groot zijn, dat geloof delen achterwege wordt gelaten. Daarom is het goed om regelmatig stil te staan bij (on)zuivere motieven en innerlijke blokkades voor geloof delen.
10. Geloof delen overstijgt kerkelijke grenzen
Bij geloof delen zijn verschillende gemeenten en kerkplekken geen concurrenten, maar partners in Gods missie. In artikel X van de kerkorde wordt hierover gezegd: ‘De gemeente zoekt bij de vervulling van haar missionaire roeping samenwerking met andere kerkelijke gemeenschappen ter plaatse. In een relatie van wederkerigheid wordt hierbij ook dankbaar gebruik gemaakt van inzichten en ervaringen die haar worden aangereikt door gemeenten waarvan de leden uit andere culturen afkomstig zijn.’
Geloof delen in praktijk brengen
1. Geloof delen in het alledaagse leven
Luisterend en getuigend geloofsgesprek hoeft niet altijd georganiseerd te worden. Dit gebeurt al als kerkleden in hun alledaagse leven met alledaagse contacten praten over alledaagse onderwerpen. Vrijwel alle onderwerpen hebben namelijk een link met wat mensen wel of niet geloven over het leven en de wereld waarin ze leven. Dat klinkt door in wat mensen zeggen en in hoe ze het zeggen. Op een spontane manier kan het gesprek hierop doorgaan. Het is goed als kerkleden hiervoor vorming en toerusting krijgen. Meer georganiseerd, maar nog dichtbij het alledaagse leven, kan een gemeente, kerkplek of huisgroep ook mensen uitnodigen voor een maaltijd met gesprek.
2. Geloof delen rond levensvragen
Een gemeente of kerkplek kan rond allerlei sociaal-maatschappelijk thema’s iets doen waar niet alleen de eigen leden, maar ook anderen belangstelling voor hebben. Denk bijvoorbeeld aan thema’s als rust, relaties, opvoeding, belangrijke levenskeuzes, zingeving, etc. In persoonlijke (pastorale) contacten en bij geestelijke verzorging wordt vaak een-op-een met mensen opgetrokken rond dergelijk thema’s. Maar dit kan ook vorm krijgen in thema-avonden of gespreksgroepen. Verder kan een gemeente of kerkplek publieke ruimte innemen door een stem te laten horen en in gesprek te gaan over thema’s die actueel zijn in de samenleving. In de visienota van de Protestantse Kerk worden hiervoor thema’s genoemd als zorg voor het kwetsbare leven, klimaat, migratie, zingeving, eenzaamheid, en polarisatie. Momenteel is vrede en veiligheid een actueel thema. Hiervoor kan bijvoorbeeld een krijgsmachtpredikant uitgenodigd worden. Met het oog op levensvragen van seculiere twintigers is de Protestantse Kerk betrokken bij de online community #Hoedan.
3. Geloof delen in interreligieuze dialoog
Bij interreligieuze dialoog komen gelovigen vanuit twee of meer religies samen om geloof te delen. Een beproefde vorm hiervoor is een gemeenschappelijk thema plenair laten belichten vanuit de aanwezige geloofsvertegenwoordigers en vervolgens in gemengde groepen daarover doorpraten. Dit concept werkt het beste als het een gezamenlijk initiatief is van bijvoorbeeld de moskee en de kerk. Uiteraard zijn er ook andere vormen voor interreligieuze dialoog. Waarden als gelijkwaardigheid, wederkerigheid en wederzijds respect staan hierbij centraal. De insteek is niet om elkaar te bekeren, maar om van elkaar te leren.
4. Geloof delen rond publieke (geloofs)uitingen
Veel publieke (geloofs)uitingen kunnen aangegrepen worden als voorzet voor geloof delen. Denk bijvoorbeeld aan een Sire-campagne of een spraakmakende bioscoopfilm. Een goed voorbeeld van een jaarlijkse televisie-uitzending die heel geschikt is voor dit doel, is The Passion. Als gemeente of kerkplek kun je hierbij een kijk- en bespreekavond organiseren. Ook een bruiloft, begrafenis of kerstnachtdienst kan aanleiding zijn voor een luisterend en getuigend geloofsgesprek. Hetzelfde geldt voor impactvolle gebeurtenissen in de samenleving of op het wereldtoneel. Verder gebeurt er veel in de sociale media waar een lokale gemeente of kerkplek op in kan spelen. Hierbij is het nodig dat een gemeente of kerkplek online goed vindbaar is, als een logische en aantrekkelijk plek om bij aan te kloppen. Ook is het goed als er ervaren en toegeruste reisgenoten beschikbaar zijn voor (jonge) mensen die op ontdekkingsreis zijn of willen gaan in het christelijk geloof. Verder zijn er vrijwel in elke kerkelijke gemeenschap natuurlijk wekelijks publieke erediensten of samenkomsten die anders genoemd worden. Ook die kunnen het startpunt zijn voor geloofsgesprek/-reis met (be)zoekers. In (een deel van) de publieke kerkdiensten kan specifiek aandacht gegeven worden aan mensen die zichzelf geen christen noemen. Een leuke intergenerationele vorm hiervoor is Kliederkerk.
5. Geloof delen bij een proefplek
Proefplekken zijn kerkplekken naast gevestigde gemeenten. Mensen die zichzelf geen christen noemen, kunnen daar iets proeven en genieten van Gods goedheid (Psalm 34:9). Niet alle proefplekken zijn hier doelbewust op gericht, maar een deel van de proefplekken biedt ook mogelijkheden voor geloofsleven ontdekken. Met wie dat willen, kan dit leiden tot samen kerk-zijn vormgeven. Dit vindt plaats in het verlengde van een inclusieve community. Daarin zijn mensen vanuit diverse sociale en religieuze of levensbeschouwelijke achtergronden liefdevol en dienstbaar betrokken op elkaar en de omgeving.
6. Geloof delen in een oriëntatietraject
Veel gemeenten en proefplekken nodigen mensen uit om (nader) kennis te maken met een christelijk geloofsleven door middel van een oriëntatietraject. In dergelijke trajecten worden inhoudelijke elementen van de christelijke geloofsleer besproken. Daarnaast is er gelegenheid om ervaring op te doen met geloofspraktijken en geloofsgemeenschap. Alpha en Vieren zijn veelgebruikte oriëntatiecursussen die vorm en inhoud geven aan zo’n traject. Mensen die een eerste traject hebben afgelegd, kunnen daarna doorstromen naar andere activiteiten van de gemeente of kerkplek. Soms krijgen deze mensen ook een mentor toegewezen, als ze dat willen. Bij zo’n ervaren geloofsreiziger kunnen ze dan terecht met alles waar ze tegenaan lopen tijdens hun ontdekkingstocht in het christelijke geloofsleven. Voor beginnende geloofsreizigers kan geloofsleven ontdekken zo gaandeweg overgaan in geloofsleven eigen maken.
7. Geloof delen anders vormgeven
Een omgeving waarin bijvoorbeeld kunst, rust of herstel belangrijk is, biedt veel mogelijkheden om geloof te delen. Zo staat de kunstgeschiedenis bol van christelijke kunst die vraagt om een christelijke uitleg. Met moderne kunst kunnen ook vaak vensters geopend worden die zicht geven op Gods nieuwe wereld. Rust, heelheid en heling zijn wezenlijke thema’s in het christelijk geloof. In allerlei christelijke tradities is daarom van alles te vinden wat ingebracht kan worden bij gesprekken over wat rust, heelheid of heling kan geven in het leven.
Hoewel hier zeven punten op een rij zijn gezet, is dit geen volledig overzicht van alle mogelijkheden om geloof delen in praktijk te brengen. Het is meer bedoeld als een voorzet om iets te gaan proberen. Daarbij is het goed om contact te zoeken met anderen die hier al meer ervaring mee hebben. En met organisaties die hierbij ondersteuning kunnen bieden, zoals de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk of de IZB voor zending in Nederland.